M1:2896 — ور بیابد مؤمنی زرین وثن / کی هِلَد آن را برای هر شمن‌؟

این بیت در ادامه‌ی بحث درباره‌ی تمایز میان «صورت» و «معنا» آمده است. مولانا پیش از این گفته بود که کلام عارف، حتی اگر در ظاهر کژ و کفرآمیز به نظر برسد، در باطن بوی دین و راستی می‌دهد، همان‌طور که نانی که از شکر پخته شده باشد، طعم شکر می‌دهد نه نان.

در اینجا، مولانا مثال جدیدی می‌آورد: یک بت ساخته‌شده از طلا. برای یک «شمن» یا بت‌پرست، ارزش در «صورتِ» بت است؛ یعنی در شکل و شمایلی که می‌پرستد. اما برای یک «مؤمن» که موحد است و صورت‌ها را نمی‌پرستد، ارزش واقعی در «ذاتِ» آن شیء، یعنی طلا نهفته است. مؤمن فریب ظاهر را نمی‌خورد. او بت را به خاطر طلا می‌خواهد، نه طلا را به خاطر بت بودن.

پرسش بیت، یک پرسش انکاری است: «آیا ممکن است مؤمن چنین طلای نابی را به خاطر اینکه شکل بت دارد، رها کند تا به دست بت‌پرستان بیفتد؟» پاسخ منفی است. ابیات بعدی توضیح می‌دهند که مؤمن آن بت را می‌گیرد، در آتش ذوب می‌کند تا صورت باطلش از بین برود و جوهر ارزشمندش، یعنی طلا، باقی بماند. این تمثیلی است برای سالکی که باید از ظواهر فریبنده‌ی دنیا و عقاید قالبی عبور کند تا به حقیقت خالص و الهی دست یابد.