อ่าน Daftar 6 ปาฏิหาริย์ของฮูด อะลัยฮิสลาม ในการช่วยชีวิตผู้ศรัทธาในประชาชาติของท่านเมื่อลมพายุมาเยือน โคลงคู่ 2190

M6:2190 — مؤمنان از دست باد ضایره / جمله بنشستند اندر دایره

مؤمنان از دست باد ضایرهجمله بنشستند اندر دایره
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:2190

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: مؤمنان از گزند باد زیان‌بار، همگی در میان دایره‌ای نشستند. معنا: این بیت به داستانی از قوم هود اشاره دارد که در آن مؤمنان از آسیب باد عذاب‌آور در امان ماندند، زیرا در دایره‌ای امن گرد آمده بودند.

شرح

من با شما از داستانی قرآنی و مثنوی‌ای سخن می‌گویم که مولانا آن را به تفصیل در دفتر ششم روایت می‌کند. این بیت به معجزهٔ هود نبی (علیه‌السلام) اشاره دارد، آنجا که خداوند بادی عظیم و ویرانگر را بر قوم عاد فرستاد تا آنان را به سبب تکذیب و سرکشی عذاب کند. مولانا می‌فرماید: «مؤمنان از دست باد ضایره / جمله بنشستند اندر دایره». «باد ضایره» همان «باد زیان‌بخش» است؛ «زیر» و «ضرر» در عربی ریشهٔ واحد دارند و مولانا از «زایره» که اسم فاعل است، استفاده کرده. این باد، بادی معمولی نبود؛ بادی بود که با شعور و آگاهی عمل می‌کرد. روایت است که هود (علیه‌السلام) پیروان خود را به صحرا برد و آنان را در دایره‌ای، یا در پناه خیمه‌ای، گرد هم آورد. بادی که شترها را با سوارشان به آسمان می‌پرتابید و دیوارها را فرو می‌ریخت و بناهای عظیم را به زمین می‌کوفت، ذره‌ای به این دایرهٔ مؤمنان نزدیک نشد. آنان در امنیت کامل ماندند، حال آنکه دیگران جملگی هلاک شدند. اینجا من لازم می‌دانم بر نکته‌ای که پیشتر هم عرض کرده‌ام، تأکید کنم: هر بلای طبیعی را نمی‌توان «عذاب الهی» نامید. در نظر قرآن و نیز بر اساس تفسیر مولانا، عذاب الهی تنها در شرایط خاصی نازل می‌شود: نخست اینکه پیامبری پیشاپیش قوم را انذار کرده و وعدهٔ عذاب داده باشد؛ و دوم اینکه اکثریت آن قوم، پیامبر را تکذیب و تمسخر کرده باشند. در چنین حالتی است که بلای نازل‌شده ماهیت «عذاب» پیدا می‌کند و هوشمندانه عمل می‌کند، تر و خشک را از هم جدا می‌سازد. مورد قوم عاد و هود دقیقاً از همین دست است. باد ضایره با هوشمندی خاصی عمل کرد که مؤمنان را شناخت و از گزند خود مصون داشت. این هوشمندی در عالم، البته در نگاه مولانا، امر غریبی نیست. او معتقد بود که جهان دارای شعور است و روز قیامت، این شعور و آگاهی در همهٔ اجزای عالم آشکار خواهد شد، آنجا که می‌فرماید: «باش تا روز حشر آید عیان / تا ببینی جنبش جسم جهان». این باد، جلوه‌ای از همان هوشمندی پنهان عالم بود که در لحظهٔ عذاب، رخ می‌نمود و به امر خداوند، میان نیک و بد تمایز می‌نهاد. اینجاست که می‌فهمیم چگونه «جسم جهان» که خاموش و بی‌سمع و بصر می‌نماید، در مواقع خاص می‌تواند زنده شود و جنبشی هوشمندانه از خود نشان دهد.

نکات کلیدی

  • باد «ضایره» بادی است که با شعور عمل می‌کند و قادر به تمایز میان مؤمن و غیرمؤمن است.
  • این بیت داستانی قرآنی از معجزه هود (ع) را روایت می‌کند که مؤمنان در پناه دایره‌ای از باد عذاب‌آور در امان ماندند.
  • در نگاه مولانا، جهان دارای هوش و شعور پنهانی است که در رخدادهایی مانند باد هود آشکار می‌شود.
  • «عذاب الهی» از دیدگاه مولانا، تنها در صورت انذار پیامبر و تکذیب اکثریت قوم محقق می‌شود و هر بلای طبیعی چنین نیست.

Sources: d6-s50 · 00:03:56 d6-s50 · 00:08:03 d6-s50 · 00:09:24

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก