อ่าน Daftar 6 อุปมาของผู้มองเห็นสองอย่าง เช่นคนแปลกหน้าจากเมืองกาช อูมาร์ ผู้ซึ่งถูกส่งจากร้านค้าหนึ่งไปยังอีกร้านค้าหนึ่งเพราะสิ่งนี้ และเขาไม่เข้าใจว่าร้านค้าทั้งหมดเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในความหมายนี้ว่า “พวกเขาไม่ขายขนมปังให้อูมาร์ ฉันจะแก้ไขสถานการณ์ที่นี่ ฉันคิดผิด ชื่อของฉันไม่ใช่อูมาร์ ถ้าฉันกลับใจและแก้ไขสถานการณ์ที่ร้านนี้ ฉันจะพบขนมปังจากทุกร้านในเมืองนี้ และถ้าฉันยังคงชื่ออูมาร์โดยไม่มีการแก้ไข ฉันจะผ่านร้านนี้ไปและถูกกีดกัน และฉันตาเหล่ และฉันคิดว่าร้านค้าเหล่านี้แยกจากกัน” โคลงคู่ 3238

M6:3238 — بار گوناگونست بر پشت خران / هین به یک چون این خران را تو مران

بار گوناگونست بر پشت خرانهین به یک چون این خران را تو مران
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:3238

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: بر پشتِ چهارپایان بارها گونه‌گون است؛ هان، با یک چوب این چهارپایان را مَران. معنا: بارها و سرنوشت‌های موجودات متفاوت است؛ پس نباید با یک دید و حکم واحد با همهٔ آن‌ها برخورد کرد و همه را به یک چوب راند.

شرح

این بیت هشداری است دقیق و بسیار مهم از مولانا در مسیر سلوک و فهم عالم. پیش‌تر سخن از وحدت و نفی دوبینی (احولی) بود، اما این بیت به وجه دیگر سکه می‌پردازد: پرهیز از یکسان‌انگاری و ندیدن کثرت در عین وحدت. مولانا می‌گوید «همه یک حکم ندارند.» و این اصل کلیدی را با تمثیل «خران» به تصویر می‌کشد؛ «خران» در اینجا نه به معنای اهانت، بلکه استعاره‌ای است از موجوداتی که بار گوناگون بر دوش می‌کشند – بارهایی که از «لعل و گوهر» تا «سنگ و مرمر» متفاوت است. این تفاوت در بارها، ماهیت درونی و حقیقت هر موجود را بازمی‌تاباند.

«هین به یک چوب این خران را تو مران» دستوری است برای دست برداشتن از قضاوتی واحد و یک‌شکل. اشتباه «احول» یا دوبین فقط در ندیدن وحدت نیست، بلکه در نادیده گرفتن تنوع و تمایزات ضروری نیز هست. نگاه عارفانه، در عین دیدن وحدت هستی، باید قادر به تشخیص «شاه در هر لباس» باشد. هر مظهری، هر جلوه‌ای، «بار» خاص خود را دارد و باید با نگاهی متناسب و در خور آن نگریسته شود. این همان چیزی است که مولانا در جای دیگری بیان می‌کند که «بستگی دارد به چشمی که در جو نگاه می‌کند.» گاهی این «جو» تنها عکس خیالی است و گاهی آنقدر حقیقی که «سبد را از میوه پر می‌کند.» پس، همه جوها و همه موجودات را نمی‌توان با یک حکم و یک چوب راند و یکسان انگاشت. این درکِ تمایز، مکملِ درکِ وحدت است و سالک را از تقلیل‌گرایی مصون می‌دارد؛ چرا که عالم با همه‌ی کثراتش تجلیِ واحد حق است و هر کثرت وجهی یگانه از آن وحدت بی‌صورت را به خود گرفته است.

نکات کلیدی

  • لزوم درک تفاوت‌ها و پرهیز از یکسان‌انگاری در حکم و برخورد با موجودات و موقعیت‌ها.
  • هر موجود بار و ماهیتی یگانه دارد که از جنس آن (لعل و گوهر یا سنگ و مرمر) مشخص می‌شود.
  • خطای دوبینی هم در نادیده گرفتن وحدت است و هم در نادیده گرفتن کثرت و تمایزات ضروری.
  • نگاه عارفانه باید قادر به شناخت مظاهر گوناگون حق باشد و هر «لباس»ی را به تناسب بنگرد.
  • کیفیت ادراک ماست که واقعیت را آشکار می‌کند؛ نه همهٔ پدیدارها به یک اندازه حقیقی‌اند.
  • این بیت هشداری علیه تقلیل‌گرایی در فهم هستی و روابط انسانی است.

Sources: d6-s72 · 00:40:55 d6-s72 · 00:45:13 d6-s72 · 00:54:00

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก