Magbasa› Daftar 6› Pagbalik sa Kuwento ng Daga na Naghahanap sa Palaka sa gilid ng ilog, at ang Paggamit ng sinulid upang ipaalam sa Palaka ang Kanyang Paghahanap sa Tubig› Taludtod 2967
M6:2967 — آفت مرغست چشم کام‌بین / مخلص مرغست عقل دام‌بین
M6:2967
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
چشم ظاهر‌بین که فقط به دنبال لذت‌های آنی است، باعث نابودی می‌شود، در حالی که عقل عاقبت‌اندیش که خطرها و دام‌ها را می‌بیند، سبب نجات می‌گردد.
این بیت تقابل بنیادینی را میان دو قوه در وجود انسان ترسیم می‌کند: «چشم» و «عقل». مولانا در اینجا «چشم» را نماد نگرش سطحی و شهوت‌ران می‌داند؛ چشمی که فقط به دنبال «کام» یا همان لذت و خواسته‌ی فوری است. این نگاه، مانند پرنده‌ای که فقط دانه‌ی روی زمین را می‌بیند و از دام زیر آن غافل است، عامل اصلی گرفتاری و «آفت» است. در ابیات قبل، مولانا این چشم را به دیدن «خضرای دمن» (سبزه‌ی روییده بر فضولات) تشبیه می‌کند که ظاهری فریبنده و باطنی پلید دارد.
در مقابل، «عقل» قرار دارد که قوه‌ی «دام‌بین» است. وظیفه‌ی عقل، فراتر رفتن از سطح و دیدن پیامدها، خطرات و تله‌های پنهان در پس هر لذت ظاهری است. این عقل، نه محاسبه‌گری صرف، بلکه نوعی بصیرت و دوراندیشی است که به «مخلَص» یا رهایی و نجات می‌انجامد. بنابراین، بیت تأکید می‌کند که پیروی کورکورانه از امیال ظاهری به هلاکت می‌رسد، اما به کار گرفتن عقلی که عواقب را می‌سنجد، راه نجات و رستگاری است. این تمایز میان دید سطحی و بصیرت عمیق، از مضامین کلیدی مثنوی است.
- آفت
- بلا، مصیبت، آسیب، عامل نابودی
- کام‌بین
- آنکه فقط به دنبال آرزو و لذت خود است، لذت‌جو
- مخلَص
- نجات، رهایی، وسیله‌ی نجات‌بخش
- دام‌بین
- آنکه تله و خطر را تشخیص می‌دهد، عاقبت‌اندیش
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.