Magbasa› Daftar 6› Pagbalik sa Kuwento ng Daga na Naghahanap sa Palaka sa gilid ng ilog, at ang Paggamit ng sinulid upang ipaalam sa Palaka ang Kanyang Paghahanap sa Tubig› Taludtod 2966
M6:2966 — چشم غره شد به خضرای دمن / عقل گوید بر محک ماش زن
M6:2966
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
چشم ظاهربین فریب زیباییهای سطحی و بیاساس را میخورد، اما عقل هشدار میدهد که باید حقیقتِ هر چیز را با معیاری دقیق سنجید و به ظاهر اکتفا نکرد.
این بیت تقابل بنیادین میان «چشم» (نماد حواس ظاهری و نفس) و «عقل» (نماد بصیرت و خرد باطنی) را به تصویر میکشد. مولانا از اصطلاح کنایهآمیز «خَضرای دِمَن» (خضراء الدمن) استفاده میکند که در اصل به معنای گیاه سرسبزی است که بر روی فضولات و زباله میروید؛ یعنی چیزی که ظاهری فریبنده و زیبا دارد اما ریشه و باطنش پست و بیارزش است.
چشم بهسادگی مجذوب این زیبایی سطحی میشود و فریب میخورد. در مقابل، عقل که عاقبتنگر و حقیقتجوست، فرمان به درنگ و آزمودن میدهد. عبارت «بر محک ماش زن» یک اصطلاح برای سنجش دقیق است؛ یعنی نباید به کلیات و ظواهر بسنده کرد، بلکه باید با ریزبینی و معیاری سختگیرانه، اصالت و حقیقت آن چیز را سنجید.
در داستان موش و قورباغه، این بیت هشداری است به روح (قورباغه) که فریب وعدههای جذاب و دنیوی نفس (موش) را نخورد. دنیایی که نفس به روح عرضه میکند، مانند همان سبزهزار روییده بر ویرانه است: در ظاهر دلانگیز، اما در باطن تباهکننده و بیبنیان. عقل سلیم حکم میکند که پیش از پذیرش هر دعوتی، ماهیت آن بهدقت آزموده شود.
- غره شد
- فریفته شد، مغرور شد، گول خورد
- خضرای دمن
- سبزی روییده بر فضولات و ویرانه؛ کنایه از زیبایی ظاهری که باطنی پست و فاسد دارد.
- محک
- سنگ محک، سنگی سیاهرنگ که زرگران برای آزمودن و تعیین عیار طلا به کار میبرند؛ معیار سنجش
- بر محک ماش زن
- کنایه از «بهدقت بیازما»، «با معیار دقیق بسنج».
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.