Magbasa Daftar 6 Ang Pagsasabi ng Khwaja sa Panaginip sa Tagapamagitan ng mga Utang ng Kanyang Kaibigan na Dumating, at ang Pagturo sa Lugar ng Paglilibing ng Salapi, at ang Pagbibigay ng Mensahe sa mga Tagapagmana na Huwag Na Huwag Nilang Titingnan Iyon nang Marami, at Huwag Nilang Kukunin Ang Anuman Dito, at Kahit Hindi Niya Tanggapin Iyon o Bahagi Nito, Iwan Nila Iyon Doon upang Kung Sino Man ang Gusto ay Kukunin Iyon, sapagkat Ako ay Nagsumpa sa Diyos na Wala Sa Salapi na Iyon ang Babalik sa Akin o sa Aking mga Kamag-anak, atbp. Taludtod 3547

M6:3547 — گشته باشد هم‌چو سگ قی را اکول / مسترد نحله بر قول رسول

گشته باشد هم‌چو سگ قی را اکولمسترد نحله بر قول رسول
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:3547

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن کس که بخشش خود را پس می‌گیرد، همچون سگی است که استفراغش را می‌خورد؛ این به قول رسول اکرم است. معنا: این بیت، به نقل از پیامبر اسلام، بازپس‌گیری هدیه و عطیه را عملی به غایت زشت و ناپسند می‌داند و آن را با استعاره‌ای قاطع و زننده محکوم می‌کند.

شرح

در این بیت، مولانا سخنی از پیامبر اکرم (ص) را نقل می‌کند که درباره‌ی بازپس‌گیری عطایا و بخشش‌هاست. این حکمی‌ست که فراتر از فقه و قانون، بر اخلاق و مروت تأکید دارد. من پیش‌تر هم اشاره کرده بودم که گاهی مولانا از حدود فقهی گذر می‌کند و به پهنهٔ گسترده‌تر اخلاق عرفانی وارد می‌شود؛ اینجا یکی از همان موارد است. این مرد ثروتمند در وصیت خود، نذرها کرده بود که آن سیم و زر به او و متعلقانش باز نگردد، حتی اگر آن گیرنده نخواهد. او مال را از خود برداشته و به خداوند سپرده بود.

عبارت «مسترد نحله» یعنی کسی که می‌خواهد عطیه و بخششی را که داده است، بازپس گیرد. مولانا این عمل را با شدیدترین و زننده‌ترین تعبیر ممکن، یعنی بازگشت سگ به قی خود، محکوم می‌کند. این تعبیری‌ست که در احادیث نبوی با عبارت «العائد فی هبته کالکلب یعود فی قیئه» آمده است. این تمثیل حیوانی، عمق قبح اخلاقی این عمل را به وضوح نشان می‌دهد. گرچه از نظر فقهی، در برخی شرایط خاص (مثلاً مادام که متلقای‌عنه در آن تصرفی نکرده باشد) پس گرفتن هبه ممکن است مجاز دانسته شود، اما اخلاقاً، و آن‌گونه که روح مثنوی تعلیم می‌دهد، این کار به غایت ناپسند و مذموم است. بخشیدن از سر اخلاص، یک جریان یک‌طرفه است؛ همچون شیری که از پستان دوشیده شده و دیگر به پستان بازنمی‌گردد. این بیت به ما می‌آموزد که بخشش‌های ما باید قطعی و بی‌بازگشت باشند و نباید در آن تردید و ندامت راه یابد. این اوج مروت و جوانمردی‌ست که مولانا در این حکایت بدان اشاره می‌کند.

نکات کلیدی

  • بیت، نقل قولی از پیامبر اکرم است که بازپس‌گیری هدیه را نکوهش می‌کند.
  • مولانا مرزهای فقه را درنوردیده و بر حکم اخلاقی تأکید دارد؛ حتی اگر از نظر قانونی پس‌گرفتن هبه مجاز باشد.
  • استعارهٔ «سگ قی را اکول» نشان‌دهندهٔ قبح شدید اخلاقی این عمل است.
  • بخشش حقیقی یک‌طرفه و بی‌بازگشت است؛ مانند شیری که از پستان دوشیده می‌شود.
  • داستان خواجه، نمادی از وفای به عهد با خداوند و سخاوتمندی مطلق است.

Sources: d6-s78 · 46:00:00 d6-s78 · 47:22:00 d6-s78 · 48:00:00 d6-s78 · 50:30:00 d6-s78 · 51:45:00 d6-s78 · 52:20:00

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.