Magbasa Daftar 6 Ang Kuwento ng Dalawang Magkapatid, ang isa ay walang balbas at ang isa ay walang buhok sa mukha, na natulog sa isang bahay. Isang gabi, nagkataon, ang walang buhok sa mukha ay nagtambak ng mga brick sa kanyang puwit. Sa huli, dumating ang magnanakaw at sa panlilinlang at dahan-dahan ay inalis ang mga brick sa likod niya. Nagising ang bata at nakipag-away, 'Nasaan ang mga brick na ito? Saan mo dinala at bakit mo dinala?' Sabi niya, 'Bakit mo inilagay ang mga brick na ito?' atbp. Taludtod 3881

M6:3881 — کان رسول حق بگفت اندر بیان / اینک منهومان هما لا یشبعان

کان رسول حق بگفت اندر بیاناینک منهومان هما لا یشبعان
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:3881

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن پیامبر حق در کلام خود فرمود: «این دو گرسنه‌اند که هرگز سیر نمی‌شوند.» معنا: این بیت به حدیثی از پیامبر اسلام اشاره دارد که دو گروه از انسان‌ها، یعنی طالبان علم و طالبان مال/دنیا، هرگز از آنچه می‌جویند قانع نمی‌شوند.

شرح

مولانا، پیش از آنکه این بیت را بیاورد، از «علم بیدارکننده» سخن می‌گوید؛ علمی که تنبه می‌آورد، نه غفلت و نه اسباب‌بازی‌های بی‌حاصل. او این مفهوم را با تمثیل «سابح اندر آشنا» (شناگر ماهر بر آب) و «جهد اعجمی با دست و پا» (تلاش بیهوده ناآشنا) توضیح می‌دهد. شناگرِ ساکن و آرام بر روی آب، بهتر از کسی است که با دست و پا زدن بیهوده در آب غرق می‌شود. او می‌گوید: «علم دریایی است بی‌حد و کنار / طالب علم است غواص بحار.» این دانش، بیکران است و هر که آن را می‌جوید، باید غواصی چیره باشد.

در همین سیاق، مولانا این بیت را نقل می‌کند که به فرمودهٔ رسول حق، «منهومان هما لا یشبعان.» «منهوم» یعنی گرسنه، و این دو گرسنه هیچ‌گاه سیر نمی‌شوند. در نهج‌البلاغه، این دو گرسنه، «طالب علم و طالب مال» ذکر شده‌اند و در روایات نبوی، «طالب دنیا و طالب علم». این سیری‌ناپذیری در باب علم، نه یک نقص، که اوج کمال و شوریدگی است. طلب علم، غوص در دریایی است که کرانه‌ای ندارد و هرچه بیشتر پیش می‌رویم، عمق و گستردگی آن بیشتر آشکار می‌شود. این همان معنای بی‌کرانی معرفت است که انسان را از قید نحو (قواعد ظاهری) رها کرده و به محو (فنا در دریا) می‌کشاند.

این عطش بی‌پایان به دانش، نشانه‌ای است از اتصال روح به حقیقت بی‌کران. مولوی تأکید می‌کند که حتی اگر هزاران سال عمر داشته باشی، هرگز از این جستجو سیر نخواهی شد. این نه ناامیدی از رسیدن، بلکه درک عظمت مقصود و زیبایی خودِ سفر است. این با مفهوم «وصول» و «یقین» که مولانا در جای‌جای مثنوی وعده می‌دهد، تناقضی ندارد. بلکه یقین در اینجاست که راه، بی‌پایان است و هر مرحله، گشایشی تازه به کرانه‌های ناشناخته‌تر. چنین عطشی، «جلاء الاحزان» می‌آورد؛ نه غمِ فروخورده که غمِ سبزی که به رقص و شور می‌انجامد، زیرا انسان می‌داند که همواره در حال نزدیک‌شدن به اصل خویش است، حتی اگر نهایت آن نامحدود باشد.

نکات کلیدی

  • طلب علم حقیقی، حرکتی بی‌پایان در دریای معرفت است؛ «علم بیدارکننده» انسان را پیوسته به ژرفا می‌کشاند.
  • بی‌کرانی و بیکرانگی دانش، سبب می‌شود که طالب علم هرگز از جستجو سیر نشود، که این نشانهٔ کمال و نه نقص است.
  • تمثیل شناگر ماهر بر آب، نشان می‌دهد که در دریای علم باید با مهارت و آرامش حرکت کرد، نه با دست و پا زدن و ناآگاهی.
  • حدیث «منهومان هما لا یشبعان» بیانگر عطشی درونی و اصیل در روح انسان برای دستیابی به حقیقت است.
  • این سیری‌ناپذیری در دانش، برخلاف سیری‌ناپذیری در مال دنیا، به تعالی روح و «جلاء الاحزان» منجر می‌شود.

Sources: d6-s86 · 01:11:48 d6-s86 · 01:33:32 d6-s86 · 01:37:37

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.