M1:39 — مرغ جانش در قفس چون می‌طپید / داد مال و آن کنیزک را خرید

Ce vers se situe au début de l'histoire du « Roi et de la Servante », un récit que Rûmî utilise pour enseigner des vérités profondes, et non pour un simple divertissement. Le roi, rencontrant une servante sur son chemin, est si complètement captivé que l'oiseau de son âme commence à palpiter dans la cage de son corps. Cette « palpitation » (ṭapīdan) dépeint de manière vivide l'agitation et l'inquiétude d'une âme bouleversée par l'aspiration à un être aimé terrestre. Ce n'est pas un simple désir commun, mais une manifestation intense de la quête et de l'attraction, même si son objet reste confiné au domaine matériel.

Le moment de l'achat est un tournant décisif. Le roi, qui possédait « le royaume de ce monde et aussi le royaume de la foi », sacrifie maintenant tous ses biens pour réaliser cette union. Cela démontre que l'amour, à n'importe quel niveau, exerce un pouvoir sans pareil, capable de contraindre l'être humain à la générosité et au sacrifice de soi. Cependant, immédiatement après cette acquisition, Rûmî dévoile une sagesse plus profonde. Dans les vers qui suivent, il révèle une vérité universelle : « Celui qui avait un âne n'avait pas de bât / Quand il trouva le bât, le loup ravit l'âne. » C'est comme si Rûmî voulait dire que dans ce monde, aucune possession ou union n'est complète et sans défaut. Chaque acquisition est souvent accompagnée d'une perte ou d'une imperfection.

Ce conte d'un roi qui, en dépensant sa fortune, achète une servante pour être immédiatement confronté à sa maladie, sert de commentaire permanent sur les « frustrations du monde » (nākāmīhā-ye dunyā). Ce vers symbolise l'effort de l'âme pour trouver la paix et l'union dans les apparences du monde, et simultanément, il est un prélude à la démonstration des limites de telles unions. L'oiseau de l'âme palpite et atteint le comble de l'excitation, la richesse est donnée et l'objet désiré est obtenu, mais ce n'est que le début d'un chemin qui révèle que le véritable contentement se trouve au-delà des transactions terrestres, et que l'amour terrestre ne peut être qu'un pont vers un amour plus transcendant.

Este dístico marca o início da história do 'Rei e da Escrava', uma narrativa através da qual Rumi procura transmitir verdades profundas, não mero entretenimento. O rei, ao encontrar uma escrava numa via pública, fica tão completamente cativado que a ave da sua alma começa a palpitar dentro da gaiola do seu corpo. Este 'palpitar' (ṭapīdan) retrata vividamente a agitação e a inquietação de uma alma lançada em tumulto pelo anseio por uma amada terrena. Não se trata de um desejo comum, mas de uma manifestação intensa de busca e atração, mesmo que o seu objeto permaneça confinado ao reino material.

Este momento da compra é um ponto de viragem crucial. O rei, que possuía 'o reino deste mundo e também o reino da fé', sacrifica agora toda a sua fortuna para alcançar esta união. Isto demonstra que o amor, a qualquer nível, exerce um poder inigualável, capaz de compelir os seres humanos à generosidade e ao autossacrifício. No entanto, Rumi, imediatamente após esta aquisição, desvenda uma sabedoria mais profunda. No verso seguinte, ele revela uma verdade universal: 'Aquele que tinha um burro não tinha albarda / Quando encontrou a albarda, o lobo arrebatou o burro'. É como se Rumi quisesse transmitir que, neste mundo, nenhuma conquista ou união é completa e sem falhas. Cada aquisição é frequentemente acompanhada por uma perda ou uma imperfeição.

Este conto de um rei que, ao despender a sua riqueza, compra uma escrava apenas para imediatamente enfrentar a sua doença, serve como uma crítica contínua (naqd-i ḥāl) das 'frustrações do mundo'. Este verso simboliza o esforço da alma para encontrar paz e união nas aparências do mundo e, simultaneamente, é um prelúdio para demonstrar as limitações de tais uniões mundanas. A ave da alma palpita e atinge o auge da excitação, a riqueza é dada e o objeto desejado é obtido, mas este é apenas o início de um caminho que revela que o contentamento verdadeiro reside para além das transações terrenas, e que o amor terreno pode ser apenas uma ponte para um amor mais transcendente.

Ovaj bejt se nalazi na početku priče o „Kralju i robinji“, koju Mevlana ne koristi samo za zabavu, već za podučavanje najdubljim istinama. Kralj, susrevši robinju na putu, postaje toliko očaran da ptica njegove duše počinje treperiti u kavezu njegovog tijela. To „treperenje“ (tapīdan) slikovito prikazuje duhovni nemir i uzburkanost izazvanu čežnjom za zemaljskom voljenom. To nije običan hir, već snažan izraz traženja i privlačnosti, iako je predmet te čežnje još uvijek ograničen na materijalni svijet.

Trenutak kupovine je ključna prekretnica. Kralj, koji je posjedovao „i carstvo ovog svijeta i carstvo vjere“, sada žrtvuje sav svoj imetak da bi ostvario tu vezu. To pokazuje da ljubav, na bilo kojem nivou, posjeduje neusporedivu moć koja čovjeka može navesti na darežljivost i požrtvovnost. Međutim, odmah nakon ovog stjecanja, Mevlana nam otkriva dublju mudrost. U stihovima koji slijede, on razotkriva univerzalnu istinu: „Imao je magarca, samara nije imao / Kad nađe samar, vuk mu magarca ugrabi.“ Kao da Mevlana želi reći da na ovom svijetu nijedno postignuće ili sjedinjenje nije savršeno i bez mane. Svako stjecanje često je praćeno gubitkom ili nedostatkom.

Ova priča o kralju koji, dajući svoje bogatstvo, kupuje robinju da bi se odmah suočio s njenom bolešću, služi kao trajni prikaz „svjetovnih razočarenja“ (nākāmīhā-ye donyā). Ovaj stih simbolizira napor duše da pronađe mir i sjedinjenje u vanjskim pojavnostima svijeta, a istovremeno je uvod u prikazivanje ograničenja takve vrste sjedinjenja. Ptica duše treperi i dostiže vrhunac uzbuđenja, bogatstvo se daje i željeni predmet se stječe, ali to je samo početak puta koji pokazuje da istinsko zadovoljstvo leži izvan zemaljskih transakcija, a zemaljska ljubav može biti samo most ka uzvišenijoj ljubavi.

Este verso se encuentra al inicio de la historia del «Rey y la esclava», una narración que Rumi utiliza para impartir profundas verdades, no como mero entretenimiento. El rey, al encontrarse con una esclava en un camino, queda tan cautivado que el ave de su alma comienza a palpitar en la jaula de su cuerpo. Este «palpitar» (ṭapīdan) retrata vívidamente la agitación y la inquietud de un alma en tumulto por el anhelo de un amor terrenal. No es un simple deseo; es una manifestación intensa de búsqueda y atracción, aunque su objeto permanezca confinado al ámbito material.

El momento de la compra es un punto de inflexión crucial. El rey, que poseía «el reino de este mundo y también el reino de la fe», sacrifica ahora todas sus posesiones para lograr esta unión. Esto demuestra que el amor, en cualquier nivel, ejerce un poder sin parangón, capaz de impulsar a los seres humanos a la generosidad y al sacrificio. Sin embargo, inmediatamente después de esta adquisición, Rumi desvela una sabiduría más profunda en el verso siguiente: «Quien tenía un asno no tenía albarda / Cuando encontró la albarda, el lobo arrebató al asno». Es como si Rumi quisiera transmitir que en este mundo ninguna posesión o unión es completa e impecable; toda adquisición suele ir acompañada de una pérdida o una imperfección.

Este relato, sobre un rey que gasta su fortuna para comprar a una esclava solo para enfrentarse de inmediato a su enfermedad, sirve como una crítica constante a las «frustraciones del mundo». El verso simboliza el esfuerzo del alma por encontrar paz y unión en las apariencias del mundo, y al mismo tiempo, es un preludio para demostrar las limitaciones de tales uniones. El ave del alma palpita y alcanza el clímax de la emoción, se entrega la riqueza y se obtiene el objeto deseado, pero esto es solo el comienzo de un camino que revela que la verdadera satisfacción se encuentra más allá de las transacciones terrenales, y que el amor terrenal solo puede ser un puente hacia un amor más trascendente.

Dieser Vers steht am Anfang der Geschichte „Der König und die Sklavin“, einer Erzählung, die Rumi nicht nur zur Unterhaltung, sondern zur Vermittlung tiefster Wahrheiten einsetzt. Der König, der auf einer Straße einer Sklavin begegnet, ist so sehr von ihr hingerissen, dass der Vogel seiner Seele im Käfig seines Körpers zu schlagen beginnt. Dieses „Schlagen“ (ṭapīdan) ist ein lebhaftes Bild für die innere Unruhe und Rastlosigkeit einer Seele, die durch die Sehnsucht nach einer irdischen Geliebten in Aufruhr versetzt wird. Es handelt sich nicht nur um ein gewöhnliches Begehren, sondern um eine intensive Manifestation des Suchens und der Anziehung, auch wenn sich deren Objekt noch auf die materielle Welt beschränkt.

Der Moment des Kaufs ist ein entscheidender Wendepunkt. Der König, der sowohl das „Reich dieser Welt als auch das Reich des Glaubens“ besaß, opfert nun seinen gesamten Besitz, um diese Vereinigung zu verwirklichen. Dies zeigt, dass die Liebe auf jeder Ebene eine unvergleichliche Macht besitzt, die den Menschen zu Großzügigkeit und Opferbereitschaft bewegen kann. Unmittelbar nach diesem Erfolg enthüllt Rumi jedoch eine tiefere Weisheit. In den folgenden Versen legt er eine universelle Wahrheit dar: „Der eine hatte einen Esel, doch keinen Packsattel; / als er den Sattel fand, raubte der Wolf den Esel.“ Es ist, als wolle Rumi sagen, dass in dieser Welt keine Errungenschaft und keine Vereinigung vollkommen und makellos ist. Jeder Gewinn geht oft mit einem Verlust oder einem Mangel einher.

Diese Geschichte des Königs, der durch den Einsatz seines Vermögens eine Sklavin kauft, nur um sofort mit ihrer Krankheit konfrontiert zu werden, ist eine fortwährende Zustandsbeschreibung (naqd-i ḥāl) der „Enttäuschungen der Welt“. Der Vers symbolisiert das Bemühen der Seele, in den Erscheinungen der Welt Frieden und Vereinigung zu finden, und ist zugleich ein Auftakt, um die Grenzen solcher weltlichen Vereinigungen aufzuzeigen. Der Seelenvogel schlägt und erreicht den Gipfel der Erregung, Reichtum wird hingegeben und das Begehrte erlangt, doch dies ist nur der Anfang eines Weges, der offenbart, dass wahre Zufriedenheit jenseits irdischer Geschäfte liegt und irdische Liebe nur eine Brücke zu einer transzendenteren Liebe sein kann.

Bu beyit, Mevlana'nın sadece bir eğlence aracı olarak değil, en derin hakikatleri öğretmek için kullandığı «Padişah ve Cariye» hikâyesinin başlangıcında yer alır. Bir cariyeyle karşılaşan ve ona âşık olan padişahın can kuşu, beden kafesinde çırpınmaya başlar. Bu "çırpınma", dünyevi bir sevgiliye kavuşma arzusuyla çalkalanan ruhun ateşli ve huzursuz halini anlatan canlı bir tasvirdir. Bu sıradan bir heves değil, her ne kadar nesnesi henüz maddi âlemle sınırlı olsa da, talebin ve çekimin şiddetinin bir tezahürüdür.

Bu satın alma anı, kilit bir dönüm noktasıdır. Hem "dünya mülküne hem de din mülküne" sahip olan padişah, şimdi bu vuslatı gerçekleştirmek için tüm varlığını feda etmektedir. Bu durum, sevginin her mertebede insanı cömertliğe ve fedakârlığa sevk edebilecek eşsiz bir güce sahip olduğunu gösterir. Ancak Mevlana, bu kavuşmanın hemen ardından bize daha derin bir hikmeti öğretir. Bir sonraki beyitte evrensel bir gerçeğin perdesini aralar: "Birinin eşeği vardı, palanı yoktu / Palanı buldu, bu sefer de kurt eşeği kaptı." Sanki Mevlana, bu dünyada hiçbir kavuşmanın ve nimetin eksiksiz ve kusursuz olmadığını söylemek ister.

Servetini vererek bir cariyeyi satın alan ve hemen ardından onun hastalığıyla yüzleşen padişahın bu hikâyesi, "dünyanın getirdiği hayal kırıklıklarının" her daim geçerli olan bir nakd-i hâl'idir (şimdiki durumun tespiti). Bu beyit, ruhun dünyanın dış görünüşünde huzur ve vuslat bulma çabasını simgelerken, aynı zamanda bu tür bir vuslatın sınırlarını göstermeye yönelik bir başlangıçtır. Can kuşu çırpınır, heyecan doruğa ulaşır, mal verilir ve arzulanan elde edilir; fakat bu, gerçek tatminin dünyevi alışverişlerin ötesinde olduğunu ve dünyevi aşkın ancak daha yüce bir aşka köprü olabileceğini gösteren bir yolun sadece başlangıcıdır.

这句诗出自《国王与侍女》故事的开篇。鲁米（Mawlana）讲述这个故事，并非为了娱乐，而是为了传达最深刻的真理。国王在路上偶遇一位侍女，便对她心醉神迷，以至于他的“魂鸟”在身体的“牢笼”中悸动不已。这种“悸动”（波斯语：طپیدن，ṭapīdan）生动地描绘了灵魂因渴求一位尘世间的爱人而陷入的激荡与不安。这并非寻常的欲望，而是追求与吸引力的强烈体现，尽管其对象仍局限于物质世界。

这个购买的瞬间是一个关键的转折点。这位拥有“尘世与信仰双重国度”的国王，此刻为了实现这次结合，牺牲了自己全部的财富。这表明，爱，无论在哪个层面，都拥有一种无与伦比的力量，能促使人慷慨奉献。然而，鲁米紧接着在下一节诗中揭示了更深的智慧：“有驴的人没鞍鞯，找到鞍鞯狼叼走了驴。” 这仿佛是说，尘世间的获得与结合，没有一个是完美无缺的。每一次获得，往往伴随着一次失去或一个缺陷。

国王耗尽钱财买下侍女，却立刻面临她患病的困境。这个故事正是对“尘世挫败”这一永恒主题的“即时评述”（波斯语：نقد حال，naqd-i ḥāl）。这句诗象征着灵魂试图在世界表象中寻求安宁与圆满的努力，同时，它也预示了这种世俗结合的局限性。魂鸟悸动，激情达到顶峰，财富付出，心爱之物到手——但这仅仅是一条道路的开端，它将揭示，真正的满足超越了尘世的交易，而尘世之爱，或许只能是通往一种更超然之爱的桥梁。

Этот бейт открывает историю «Падишах и рабыня», которую Руми использует не для развлечения, а для преподавания глубочайших истин. Падишах, встретив на дороге рабыню, оказывается настолько пленён ею, что птица его души начинает трепетать в клетке тела. Этот «трепет» — яркий образ душевного смятения и беспокойства, вызванного страстным желанием земной возлюбленной. Это не просто обычная прихоть, а проявление силы влечения и поиска, пусть даже его объект пока ограничен материальным миром.

Момент покупки является ключевым поворотным пунктом. Падишах, обладавший «царством земным, а также царством веры», теперь жертвует всем своим состоянием, чтобы добиться этого союза. Это показывает, что любовь на любом уровне обладает непревзойдённой силой, способной побудить человека к щедрости и самопожертвованию. Однако сразу после этого обретения Руми открывает нам более глубокую мудрость, говоря в последующих бейтах, что в этом мире ни одно достижение или союз не бывают совершенными и безупречными. Каждое приобретение часто сопровождается потерей или недостатком.

Эта история, где падишах, отдав богатство, покупает рабыню и тут же сталкивается с её болезнью, является критическим отражением вечных «мирских разочарований». Данный бейт символизирует стремление души найти покой и единение во внешних проявлениях мира и, в то же время, служит прелюдией к демонстрации ограниченности такого союза. Птица души трепещет и достигает пика волнения, богатство отдано, и желанное получено, но это лишь начало пути, который покажет, что истинное удовлетворение лежит за пределами земных сделок, а земная любовь может быть лишь мостом к любви более возвышенной.

এই বেইত বা দ্বিপদীটি মসনভির বিখ্যাত “বাদশাহ ও বাঁদী”-র কাহিনীর সূচনা করে। মাওলানা রুমি এই কাহিনীটি কেবল বিনোদনের জন্য বলেননি, বরং এর মাধ্যমে গভীরতম আধ্যাত্মিক সত্য শিক্ষা দিতে চেয়েছেন। বাদশাহ পথের ধারে এক বাঁদীকে দেখে এতটাই মুগ্ধ ও বিহ্বল হয়ে পড়েন যে, তাঁর দেহের খাঁচায় আত্মার পাখি ছটফট করতে শুরু করে। এই ‘ছটফটানি’ (ফারসি: তপیدن) আসলে এক পার্থিব প্রেমাস্পদকে পাওয়ার তীব্র বাসনায় আত্মার অস্থিরতা ও আকুলতার এক জীবন্ত চিত্র। এটি কোনো সাধারণ খেয়াল বা কামনা নয়; বরং এটি তীব্র অনুসন্ধানের এক বহিঃপ্রকাশ, যদিও তার লক্ষ্য তখনও জাগতিক জগতেই সীমাবদ্ধ।

এই ক্রয়ের মুহূর্তটি গল্পের একটি গুরুত্বপূর্ণ সন্ধিক্ষণ। যে বাদশাহর “দুনিয়া ও দ্বীন উভয়েরই রাজত্ব” ছিল, তিনি এখন সেই মিলনকে সম্ভব করার জন্য তাঁর সমস্ত সম্পদ উৎসর্গ করছেন। এটি দেখায় যে, প্রেম—তা সে যে স্তরেরই হোক না কেন—এমন এক অপ্রতিম শক্তি ধারণ করে যা মানুষকে ত্যাগ ও দানে উদ্বুদ্ধ করতে পারে। কিন্তু এই প্রাপ্তির ঠিক পরেই, রুমি আমাদের এক গভীরতর প্রজ্ঞার দিকে নিয়ে যান। তিনি পরের বেইতেই এক চিরন্তন সত্য উন্মোচন করেন: “যার গাধা ছিল, তার জিন ছিল না / যখন জিন পেল, নেকড়ে এসে গাধা নিয়ে গেল।” এর দ্বারা রুমি যেন বলতে চান যে, এই পৃথিবীতে কোনো প্রাপ্তি বা মিলনই নিখুঁত বা সম্পূর্ণ নয়। প্রতিটি অর্জনের সাথেই প্রায়শই কোনো না কোনো فقدان বা অপূর্ণতা জড়িয়ে থাকে।

এই কাহিনী, যেখানে বাদশাহ অর্থ দিয়ে বাঁদীকে কিনে আনার পরেই তার অসুস্থতার সম্মুখীন হন, তা আসলে ‘দুনিয়ার ব্যর্থতাগুলো’-র এক চলমান প্রতিচ্ছবি। এই বেইতটি জাগতিক রূপের মধ্যে আত্মার শান্তি ও মিলন খুঁজে পাওয়ার প্রচেষ্টার প্রতীক। একই সাথে, এটি এই ধরনের মিলনের সীমাবদ্ধতা দেখানোর একটি ভূমিকাও বটে। আত্মার পাখি ছটফট করে, উত্তেজনা চরমে পৌঁছায়, সম্পদ বিলিয়ে দেওয়া হয় এবং কাঙ্ক্ষিত বস্তু লাভ করা হয়, কিন্তু এটাই সেই পথের শুরু যা আমাদের দেখায় যে প্রকৃত সন্তুষ্টি পার্থিব লেনদেনের ঊর্ধ্বে এবং জাগতিক প্রেম কেবল এক উচ্চতর, দিব্য প্রেমের দিকে যাওয়ার সেতু হতে পারে।

This couplet initiates Mawlana's story of 'The King and the Slave-Girl,' a narrative crafted not for mere entertainment but to convey profound truths. Upon seeing the slave-girl, the king is so utterly captivated that his murgh-i jān (soul's bird) begins to ṭapīdan (throb) within the 'cage' of his body. This vivid imagery portrays the intense agitation and restlessness of a soul deeply stirred by the yearning for an earthly beloved. It signifies not just a common desire, but a powerful manifestation of seeking and attraction, even though its object remains within the material realm.

The act of purchase is a pivotal moment. The king, who previously held 'the kingdom of this world and also the kingdom of faith,' now sacrifices all his worldly possessions to achieve this union. This illustrates that love, regardless of its object, possesses an unparalleled power to compel generosity and self-sacrifice. However, Mawlana immediately follows this acquisition with a deeper wisdom, hinting that earthly attainments are rarely complete or flawless. As the subsequent verses reveal, every acquisition often carries an accompanying loss or imperfection, a recurring theme of 'the frustrations of the world.'

Thus, this couplet symbolizes the soul's initial fervent effort to find peace and union through worldly appearances. While the soul's bird throbs with excitement, wealth is expended, and the desired object is obtained, this is merely the beginning of a journey. It foreshadows that true contentment lies beyond earthly transactions, and that earthly love, while powerful, can only serve as a bridge to a more transcendent form of love.

این بیت آغازگر داستان «پادشاه و کنیزک» در مثنوی است که مولانا آن را نه فقط برای سرگرمی، بلکه برای آموزش حقایق عمیق وجودی به کار می‌برد. پادشاه که در راهی کنیزکی را می‌بیند، چنان شیفته و واله او می‌شود که «مرغ جانش در قفس» وجودش به بی‌قراری و طپیدن می‌افتد. این طپیدن، تصویری گویا از التهاب و بی‌تابی روح است که در پی وصال معشوقی زمینی به تلاطم افتاده است. این صرفاً یک هوس عادی نیست، بلکه تجلی شدت طلب و کشش درونی است، هرچند که موضوع این طلب در ظاهر هنوز به عالم ماده محدود است.

لحظهٔ خرید کنیزک، یک نقطهٔ عطف کلیدی است. پادشاهی که «ملک دنیا بودش و هم ملک دین»، اکنون تمام دارایی خود را فدا می‌کند تا به این وصال دست یابد. این نشان می‌دهد که عشق، در هر مرتبه‌ای که باشد، قدرتی بی‌بدیل دارد که انسان را به بذل و بخشش وامی‌دارد. اما مولانا بلافاصله پس از این دستیابی، حکمت عمیق‌تری را به ما می‌آموزد. او در بیت بعدی پرده از حقیقتی جهانی برمی‌دارد: «آنکه او خر داشت پالانش نبود / یافت پالان، گرگ خر را در ربود.» گویی مولانا می‌خواهد بگوید که در این جهان، هیچ بهره‌مندی و وصالی کامل و بی‌نقص نیست؛ هر دستیابی، غالباً با یک از دست دادن یا یک نقص همراه است.

این حکایت شاهی که با دادن مال، کنیزکی را می‌خرد و بلافاصله با بیماری او مواجه می‌شود، نقد حالِ همیشگیِ «ناکامی‌های دنیا» است. این بیت نماد تلاش روح است برای یافتن آرامش و وصال در ظواهر جهان، و در عین حال، پیش‌درآمدی است برای نشان دادن محدودیت‌های این نوع وصال. مرغ جان می‌طپد و به اوج هیجان می‌رسد، مال داده می‌شود و مطلوب به دست می‌آید، اما این آغاز راهی است که نشان می‌دهد رضایت حقیقی فراتر از معاملات زمینی است و عشق زمینی می‌تواند پلی باشد به سوی عشقی متعالی‌تر.