M2:41 — زانک بی‌گلزار بلبل خامش است / غیبت خورشید بیداری‌کش است

مولانا در آغاز دفتر دوم مثنوی، دلیل وقفه‌ی دو ساله‌اش در سرودن را توضیح می‌دهد. او خود را به بلبلی تشبیه می‌کند که تنها در حضور «گلزار» نغمه‌سرایی می‌کند. این گلزار، استعاره‌ای از وجود الهام‌بخش حسام‌الدین چلبی است که غیبت او، چشمه‌ی شعر مولانا را خشکانده بود.

مصرع دوم این ایده را با تصویری دیگر تقویت می‌کند: «غیبت خورشید بیداری‌کش است». همان‌طور که با رفتن خورشید، جهان به خواب می‌رود، غیبت مرشد و منبع نور معنوی نیز باعث می‌شود که جان سالک به «خواب» یا سکون فرو رود و از فعالیت و آگاهی باز بماند. در اینجا، «بیداری» صرفاً به معنای نخوابیدن نیست، بلکه به معنای حضور قلب، آگاهی معنوی و جوشش خلاقانه است. بنابراین، سکوت مولانا نه از روی تنبلی، بلکه واکنشی طبیعی به غیبت آن یاری بود که همچون خورشید و گلستان، وجود او را روشن و شکوفا می‌کرد.