Oku Defter 6 Kitabü'l-Muvattaü'l-Kerîm'in tamamı Beyit 11

M6:11 — هیچ از گفتن عنان واپس کشید / هیچ اندر غار خاموشی خزید

هیچ از گفتن عنان واپس کشیدهیچ اندر غار خاموشی خزید
✦ Bu beyti Türkçe dilinde oluştur

M6:11

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — kaydedilmiş Mesnevi derslerinden

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آیا او هرگز عنان گفتار را بازپس کشید؟ آیا او هرگز در غار خاموشی پنهان شد؟ معنا: این بیت، در مقام استفهام انکاری، می‌پرسد که آیا پیامبری چون نوح در برابر انکار و نپذیرفتن قومش، هرگز از گفتن و دعوت کردن دست کشید و به سکوت پناه برد؟ پاسخ ضمنی، منفی است.

شرح

من به صراحت می‌گویم که مولانا در اینجا از موضعی الهی سخن می‌گوید. پس از آنکه خود اذعان می‌کند که اسرار حقیقی را به کنایات دقیق و مستتر بیان کرده و نه هر گوشی ظرفیت شنیدن راز را دارد، یک استدراک مهم می‌آورد: با این همه، «دعوت وارد است از کردگار». یعنی امر به گفتن و بیان حق، حتی در برابر عدم فهم و انکار مخاطبان، از سوی خداوند صادر شده است و ما را چاره‌ای جز استمرار در آن نیست. اینجاست که این بیت پرسش‌برانگیز مطرح می‌شود: «هیچ از گفتن عنان واپس کشید؟ / هیچ اندر غار خاموشی خزید؟» این پرسش، استفهام انکاری است که پاسخ ضمنی آن «نه» می‌باشد.

آیا پیامبری چون نوح، که نهصد سال پیوسته قومش را به راه راست دعوت کرد و جز افزایش انکار و عناد ندید، هرگز از رسالت خود دست کشید؟ هرگز به کنج خاموشی پناه برد؟ بی‌تردید نه. این، تمثیلی است برای خود مولانا و رسالت مثنوی. رسالت او نیز بیان مداوم حقایق است، فارغ از میزان پذیرش یا عدم پذیرش. همچون ماه که با وجود غوغای سگان، از نورافشانی خود باز نمی‌ماند، زبان حق‌گو نیز به دلیل پارس و علالای منکران، از سخن گفتن بازنمی‌ایستد. ماه بر اساس «خلقت خود می‌تند» و رسالت خویش را به انجام می‌رساند، و مرد خدا نیز همین‌گونه است. این همان سرشت پایدار حق است که از هر مجرایی که بتابد، خلقت خاص خود را دارد و با تغییر شرایط خارجی از مسیر خویش باز نمی‌گردد.

نکات کلیدی

  • دعوت الهی به گفتن حق، حتی در برابر انکار، از سوی کردگار است و باید به آن پایبند بود.
  • مبلغ حقیقت، از عدم پذیرش یا فهم مخاطبان، از رسالت خود بازنمی‌ایستد؛ مانند نوح پیامبر.
  • این بیت تاکید می‌کند که مولانا، با وجود آگاهی از رازناشناسی برخی، به بیان اسرار ادامه خواهد داد.
  • این استمرار، همانند نورافشانی ماه در برابر غوغای سگان است؛ هر پدیده‌ای بر اساس سرشت خود عمل می‌کند.

Sources: d6-s01 · 00:45:03 d6-s01 · 00:47:25

به زبانِ تو — Kendi dilin · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.