Oku Defter 6 Harezmşah'ın rahmetullahi aleyh, maiyetiyle gezinirken çok nadir bir at görmesi, şahın gönlünün o atın güzelliğine ve çevikliğine bağlanması, İmâdü'l-Mülk'ün o atı şahın gözünden düşürmesi ve şahın onu kendi görüşüne tercih etmesi, tıpkı Hakim rahmetullahi aleyh'in İlahi-name'de buyurduğu gibi: "Hasad dili simsarlık yapınca, yedi karışlık kaba kumaştan bir Yusuf bulursun." Yusuf'un kardeşlerinin hasetle simsarlık yapmasıyla, o kadar güzellik müşterilerin gözünde gizlendi ve çirkinleşti ki "Ve onlar ona karşı ilgisizlerdendi." Beyit 3379

M6:3379 — از زن و زر و عقارم صبر هست / این تکلف نیست نی تزویریست

از زن و زر و عقارم صبر هستاین تکلف نیست نی تزویریست
✦ Bu beyti Türkçe dilinde oluştur

M6:3379

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — kaydedilmiş Mesnevi derslerinden

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: از همسر و دارایی و املاکم می‌توانم چشم بپوشم؛ بر آنها صبر دارم. این سخن از روی تعارف و ریا نیست. معنا: این بیت بیانگر نهایت صداقت یک عاشق است که می‌گوید حاضر است تمام مادیات زندگی‌اش را فدا کند، اما از معشوق خود (در اینجا اسب که نماد معشوق است) دست نکشد.

شرح

این بیت، از زبان امیری بیان می‌شود که در داستان عمادالملک، به خاطر نجات اسب خود، دست به دامان شفاعت وزیر می‌برد. آنچه مولانا در اینجا به تصویر می‌کشد، عمق و شدت یک دلبستگی است که فراتر از تعلقات معمول و رایج دنیوی می‌رود. «زن و زر و عقار» در اینجا نماد و خلاصهٔ همهٔ آن چیزهایی است که انسان‌ها به طور معمول به آن دل می‌بندند و حاضر نیستند از آن بگذرند. امیر با قاطعیت و صدق تمام می‌گوید که صبر بر اینها برایش ممکن است؛ یعنی می‌تواند از همسر، ثروت و املاکش دست بکشد. این سخن، آن‌گونه که مولانا تصریح می‌کند، «تکلف نیست نی تزویری است»؛ یعنی نه تعارف است و نه ریا. این نشان‌دهندهٔ خلوص نیت و اراده‌ای راسخ است که کم‌نظیر است. مولانا با ظرافت، این خلوص را با دعوت به «امتحان کن امتحان، گفت و قدم» به اوج می‌رساند. این یعنی: اگر به صدق گفته‌های من شک داری، مرا بیازما، چه در کلام و چه در عمل. این بیت گویای آن است که دلبستگی واقعی، حتی اگر به موجودی زمینی مانند اسب باشد، می‌تواند چنان ریشه‌دار شود که ارزش تمام دنیا را در نظر عاشق کم‌رنگ کند. این تصویری است از مراتب عشق و فداکاری، حتی اگر موضوع آن در نگاه اول مادی جلوه کند. در سنت عرفانی، رهایی از این تعلقات دنیوی، از شروط اساسی رسیدن به کمال و اتصال به حقیقت والاتر است. مولانا اینجا با مثال یک دلبستگی زمینی، مراتب آمادگی برای این رهایی را به ما می‌آموزد. این داستان، مثال روشنی است از اینکه چگونه مولانا از وقایع ظاهراً عادی و زمینی برای بیان حقایق عمیق‌تر روحی و معنوی بهره می‌برد.

نکات کلیدی

  • خلوص نیت و صداقت بی‌تکلف در ابراز دلبستگی.
  • آمادگی برای قربانی کردن تعلقات دنیوی در راه یک عشق عمیق.
  • سنجش تعهد و صداقت در عمل و گفتار (امتحان کن امتحان، گفت و قدم).
  • اشیاء دنیوی می‌توانند نمادی از دلبستگی‌های عمیق‌تر باشند.
  • عشق راستین فراتر از تعلقات متعارف مادی است.

Sources: d6-s75 · 01:20:29

به زبانِ تو — Kendi dilin · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.