Oku Defter 6 Harezmşah'ın rahmetullahi aleyh, maiyetiyle gezinirken çok nadir bir at görmesi, şahın gönlünün o atın güzelliğine ve çevikliğine bağlanması, İmâdü'l-Mülk'ün o atı şahın gözünden düşürmesi ve şahın onu kendi görüşüne tercih etmesi, tıpkı Hakim rahmetullahi aleyh'in İlahi-name'de buyurduğu gibi: "Hasad dili simsarlık yapınca, yedi karışlık kaba kumaştan bir Yusuf bulursun." Yusuf'un kardeşlerinin hasetle simsarlık yapmasıyla, o kadar güzellik müşterilerin gözünde gizlendi ve çirkinleşti ki "Ve onlar ona karşı ilgisizlerdendi." Beyit 3380

M6:3380 — اندرین گر می‌نداری باورم / امتحان کن امتحان گفت و قدم

اندرین گر می‌نداری باورمامتحان کن امتحان گفت و قدم
✦ Bu beyti Türkçe dilinde oluştur

M6:3380

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — kaydedilmiş Mesnevi derslerinden

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر در این باره به من باور نداری، / مرا در گفتار و کردار امتحان کن.معنا: مرد اسب‌باخته با تمام وجود و با صداقت کامل، از عمادالملک می‌خواهد که صدق گفتار و کردار او را در محبت به اسبش بیازماید و برای نجات آن شفاعت کند.

شرح

در این بیت، مولانا از زبان صاحب اسب که گرفتار مصیبتی جان‌گداز شده، یک نکتهٔ مهم اخلاقی و وجودی را به ما نشان می‌دهد. این مرد به عمادالملک، وزیر نیک‌نام، روی آورده و از او طلب شفاعت برای نجات اسبش می‌کند، اسبی که برای او حکم جان را دارد. او می‌گوید: «از زن و زر و عقارم صبر هست، اما این اسب، جانم رهن اوست.» این ادعایی بس سنگین است. مولانا در اینجا بر مفهوم «صدق» و «اخلاص» تأکید می‌ورزد. آن مرد می‌گوید که اگر این را باور نداری، «امتحان کن امتحان گفت و قدم». یعنی بیا و گفتار مرا با کردارم بسنج. ببین آیا تنها به زبان ادعا می‌کنم، یا در عمل و گام‌برداشتن نیز بر آنچه می‌گویم استوارم. این بیت نشان می‌دهد که چگونه در نگاه مولانا، حقیقت یک ادعا نه تنها در کلام، که در آمادگی برای عمل و فداکاری نیز نمایان می‌شود. این نه «تکلف» است و نه «تزویر»، بلکه کمال صدق و بی‌ریایی است. در واقع، این چالش برای اثبات عمق تعلق خاطر اوست.

نکات کلیدی

  • صدق و اخلاص یک ادعا با عمل و فداکاری محک می‌خورد.
  • گفته و عمل (گفت و قدم) باید با یکدیگر همخوانی داشته باشند تا باورپذیری حاصل شود.
  • در نگاه مولانا، عمق تعلق خاطر و ارزش‌گذاری حقیقی در آمادگی برای اثبات آن در صحنه عمل هویدا می‌شود.
  • این بیت تأکید بر آزمون‌پذیری و شفافیت در ابراز احساسات و ادعاها دارد.
  • سخنان از سرِ صدق، نه تکلف و تزویر، دعوت به امتحان می‌کنند.

Sources: d6-s75 · 01:20:29

به زبانِ تو — Kendi dilin · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.