Читати Daftar 6 Благання та шукання притулку у Бога від спокуси вибору та від спокуси засобів вибору, бо небеса й землі скаржилися та боялися вибору та засобів вибору, а творіння людини було захоплене пошуком власного вибору та засобів вибору, як хворий, який відчуває, що його вибір обмежений, і бажає здоров'я, яке є причиною вибору, щоб його вибір збільшився, і бажає посади, щоб його вибір збільшився, а місце спустошення Божого гніву в минулих народах було надмірним вибором та засобами вибору. Ніхто ніколи не бачив фараона без майна Бейт 248

M6:248 — الحذر ای ناقصان زین گلرخی / که بگاه صحبت آمد دوزخی

الحذر ای ناقصان زین گلرخیکه بگاه صحبت آمد دوزخی
✦ Відобразити цей бейт мовою Українська

M6:248

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — з його записаних лекцій по Маснаві

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای ناقصان، برحذر باشید از این دلبران گل‌چهره، چرا که به هنگام هم‌نشینی و نزدیکی، باطنی دوزخی آشکار می‌کنند. معنا: مولانا هشدار می‌دهد که فریب ظاهر زیبا و فریبنده را نخورید، زیرا ممکن است در باطن، آن زیبایی به جهنمی سوزان تبدیل شود. این بیت به نقد ظاهرگرایی و دعوت به بصیرت در شناخت امور می‌پردازد.

شرح

مولانا در این بیت و داستانی که به دنبال آن می‌آید، یکی از ژرف‌ترین نکات روانکاوانه خود را مطرح می‌کند. او که در این جنبه از عرفان، به مراتب از بسیاری از عرفای دیگر نظیر ابن‌عربی پیش‌تر است، از "تاریک‌خانه روان آدمی" پرده برمی‌دارد. در حالی که عارفانی چون ابن‌عربی بیشتر در "حضرات خمس" و تجلیات الهی غوطه‌ور بودند، مولانا به روان آدمی و معضلات بنیادین آن می‌پردازد.

پیش از این بیت، مولانا از گریز انسان‌ها از اختیار و هستی خویش سخن گفته بود؛ اینکه چگونه آدمیان از هوشیاری و خودآگاهی می‌گریزند و به مستی یا اشتغال مفرط پناه می‌برند تا اضطراب‌های بنیادینِ مرگ، تنهایی، پوچی و مسئولیت را فراموش کنند. این فرار از خویشتن، از نظر مولانا، به دلیل آن است که "هستی فخ است" و "فکر و ذکر اختیاری دوزخ است". یعنی هستی و خودآگاهی، اگر بدون بصیرت معنوی باشد، دام و دوزخی برای انسان می‌سازد.

در چنین بستری، این بیت می‌آید تا به "ناقصان" — آنان که از رشد روحی و بصیرت کافی بی‌بهره‌اند — هشدار دهد. "گلرخ" استعاره‌ای است برای هر چیز یا هر کس که در ظاهر زیبا و فریبنده می‌نماید، اما در باطن، سرشتی مخرب و جهنمی دارد. مولانا با این تشبیه، قصد دارد این نکته را روشن کند که گول لبخندهای ظاهری و "باغ سبز"ی که به چشم می‌آید را نباید خورد. بسیاری از راه‌هایی که انسان برای گریز از اضطراب‌های خود برمی‌گزیند، نظیر مستی یا غرق شدن در کار، در ابتدا "گلرخ" می‌نمایند و وعدهٔ رهایی می‌دهند؛ اما به مرور و با "صحبت" (هم‌نشینی و تجربه عمیق‌تر)، باطنی "دوزخی" و سوزان از خود نشان می‌دهند که نه تنها اضطراب را از بین نمی‌برد، بلکه آن را تشدید می‌کند.

این هشدار، تنها دربارهٔ فریب خوردن از انسان‌های ظاهرالصلاح نیست؛ بلکه می‌تواند در مورد هرگونه رویکرد نادرست به زندگی، هرگونه مسکنِ موقتی برای دردهای روحی و هرگونه خودفریبی باشد. این بیت در عمق خود یک دعوت به بصیرت و ژرف‌نگری است؛ دعوت به آنکه نه تنها ظاهر را ببینیم، بلکه از پرده‌ها بگذریم و به باطن امور راه یابیم. این همان کاری است که مثنوی با تمام وجود خود از خواننده می‌طلبد: عبور از ظاهر به باطن، و نگریستن به ورای صورت‌ها. پیمایش دقیقِ "تاریک‌خانه روان آدمی" را مولوی به عهده می‌گیرد و ما را از دام‌های فریبندهٔ آن برحذر می‌دارد. این پیام، در حقیقت، جزو جان‌مایه‌های مکتب مولاناست و نقد تند و صریح او بر ظاهرگرایی و بی بصیرتی است.

نکات کلیدی

  • ظاهر فریبندهٔ "گلرخ" می‌تواند باطنی "دوزخی" را پنهان کند.
  • مولانا به "ناقصان" (کسانی که بصیرت کافی ندارند) هشدار می‌دهد که گول ظاهر را نخورند.
  • این بیت نقدی است بر ظاهرگرایی و دعوت به عمق‌نگری در روابط و امور زندگی.
  • آنچه انسان برای فرار از اضطراب‌ها برمی‌گزیند (مستی، شغل)، در ابتدا شیرین اما در نهایت تلخ است.

Sources: d6-s07 · 23:45:00 d6-s07 · 29:55:00 d6-s07 · 00:71:36

به زبانِ تو — Вашою мовою · AI

Обговорення — Запитайте про цей бейт — відповіді з «Маснаві», кожен вірш цитується

Ваша розмова залишається на цьому пристрої, доки ви нею не поділитеся.

Про що питали читачі

Ще ніхто не ділився запитаннями — ваше може бути першим.