پڑھیے› دفتر ۳› مومن کے بھاگنے اور بلا میں بے صبری کی مثال مٹر اور دیگر اشیاء کے دیگ میں ابلنے اور باہر نکلنے کی بے چینی سے دینا› بیت ۴۱۶۶
M3:4166 — رحمتش بر قهر از آن سابق شدست / تا که سرمایهٔ وجود آید بدست
M3:4166
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
رحمت خداوند بر خشم او پیشی گرفته است تا انسان بتواند «سرمایهی وجود» را که برای رشد و کمال معنوی لازم است، به دست آورد و در آزمونهای الهی تاب بیاورد.
این بیت در ادامهی تمثیل نخود در دیگ جوشان، یک اصل بنیادین در عرفان مولوی را بیان میکند. نخود (نماد انسان سالک) از آتش رنج و سختیها (قهر الهی) شکایت میکند. مولوی توضیح میدهد که این سختیها برای نابودی تو نیست، بلکه برای پخته شدن و رسیدن به کمال است. اما انسان چگونه میتواند این رنج را تحمل کند؟ پاسخ در همین بیت است: خداوند ابتدا با رحمت خود به انسان «سرمایهی وجود» میبخشد.
این «سرمایه» همان لذتها، خوشیها، تواناییها و استعدادهای اولیهای است که خداوند در وجود انسان قرار داده است. همانطور که نخود در باغ از آب و آفتاب بهرهمند شده و رشد کرده (بیت ۴۱۶۴)، انسان نیز در زندگی از نعمتهای الهی برخوردار میشود. این لذتها و توانمندیها، گوشت و پوست معنوی او را میسازند. بدون این سرمایهی اولیه، انسان در برابر سختیها و آزمونها (قهر) تاب نمیآورد و از هم میپاشد.
بنابراین، تقدم رحمت بر قهر یک تدبیر حکیمانه است. ابتدا خداوند با لطف خود به ما وجود و توانایی میبخشد و سپس با آزمونها و سختیها ما را به چالش میکشد تا آن سرمایه را در راه عشق او «ایثار» کنیم و به مرتبهای بالاتر از وجود دست یابیم. این رنج، نه از روی کینه، بلکه از سر عشق و برای تکامل بخشیدن به ماست.
- سابق شدست
- پیشی گرفته است، مقدم شده است
- قهر
- خشم، غضب، تجلی جنبهی جلالی خداوند که در قالب سختی و رنج ظاهر میشود
- سرمایهٔ وجود
- اصل و اساس هستی؛ تواناییها و استعدادهای ذاتی که خداوند به موجودات میدهد تا بتوانند در مسیر کمال حرکت کنند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.