پڑھیے› دفتر ۴› اس شہزادے کی حکایت جسے حقیقی بادشاہی حاصل ہوئی، یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبیه کا وقت اس پر آ گیا، یہ مٹی کے ڈھیر پر بچوں جیسی بادشاہی (جسے قلعہ گیری کہتے ہیں) جو بچہ مٹی کے ڈھیر پر غالب آ جائے وہ اس پر چڑھ جاتا ہے اور کہتا ہے کہ قلعہ میرا ہے، دوسرے بچے اس سے حسد کرتے ہیں کہ مٹی بچوں کی بہار ہے، اس شہزادے نے جب رنگوں کی قید سے نجات پائی تو کہا کہ میں ان رنگین مٹیوں کو وہی ادنیٰ مٹی کہتا ہوں، سونا، اطلس اور اکسون نہیں کہتا۔ میں اس اکسون سے چھٹکارا پا کر ایک طرف ہو گیا، اور ہم نے اسے بچپن میں ہی حکمت عطا کی، حق کی رہنمائی کے لیے سالوں کی ضرورت نہیں ہے، کن فیکون کی قدرت میں کوئی شخص قابلیت کی بات نہیں کر سکتا› بیت ۳۰۹۴
M4:3094 — خنده را در خواب هم تعبیر خوان / گریه گوید با دریغ و اندهان
M4:3094
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت با مثال آوردن از تعبیر خواب میگوید که شادیها و خندههای ظاهری در این دنیا، در حقیقت نشانهای از غم و اندوه درونی و باطنی هستند.
مولانا در ابیات قبل، به ماهیت متضاد پدیدههای این جهان اشاره میکند. او میگوید همانطور که یک چیز میتواند از یک منظر «هلاکت» و از منظری دیگر «حیات» باشد، شادیهای دنیوی نیز در نهایت به زوال و نقص معنوی میانجامند. این بیت برای روشن کردن این ایده، به سراغ دانش «تعبیر خواب» میرود که در فرهنگ عامه شناخته شده است.
در سنت تعبیر خواب، خنده معمولاً نشانهی خوبی نیست و به گریه و اندوه تعبیر میشود. مولانا از این مثال آشنا استفاده میکند تا بگوید: همانطور که در عالم رؤیا، خنده معنایی معکوس و ناخوشایند دارد، در عالم بیداری نیز شادیهای سطحی و مادی، در حقیقت، خبر از غمی عمیقتر یا حسرتی در آینده میدهند. این بیت، مقدمهای برای بیت بعدی است که در آن، تقابل کامل این ایده مطرح میشود: گریه در خواب، نشانهی شادی و گشایش است. در نتیجه، مولانا از ما میخواهد که به ظواهر دل نبندیم و معنای حقیقی پدیدهها را در باطن آنها جستجو کنیم.
- تعبیر
- معنا کردن، تفسیر کردن (بهویژه در مورد خواب و رؤیا)
- دریغ
- افسوس، حسرت
- اندهان
- جمعِ اندوه، غمها
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.