پڑھیے› دفتر ۴› اس شہزادے کی حکایت جسے حقیقی بادشاہی حاصل ہوئی، یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبیه کا وقت اس پر آ گیا، یہ مٹی کے ڈھیر پر بچوں جیسی بادشاہی (جسے قلعہ گیری کہتے ہیں) جو بچہ مٹی کے ڈھیر پر غالب آ جائے وہ اس پر چڑھ جاتا ہے اور کہتا ہے کہ قلعہ میرا ہے، دوسرے بچے اس سے حسد کرتے ہیں کہ مٹی بچوں کی بہار ہے، اس شہزادے نے جب رنگوں کی قید سے نجات پائی تو کہا کہ میں ان رنگین مٹیوں کو وہی ادنیٰ مٹی کہتا ہوں، سونا، اطلس اور اکسون نہیں کہتا۔ میں اس اکسون سے چھٹکارا پا کر ایک طرف ہو گیا، اور ہم نے اسے بچپن میں ہی حکمت عطا کی، حق کی رہنمائی کے لیے سالوں کی ضرورت نہیں ہے، کن فیکون کی قدرت میں کوئی شخص قابلیت کی بات نہیں کر سکتا› بیت ۳۰۹۵
M4:3095 — گریه را در خواب شادی و فرح / هست در تعبیر ای صاحب مرح
M4:3095
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت به یک اصل در تعبیر خواب اشاره میکند: گریه در رؤیا، نشانهی شادی و خوشی در بیداری است و این خود مثالی از این است که چگونه امور در عالم معنا میتوانند ضد ظاهر خود باشند.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال تأمل دربارهی ماهیت متضاد و پارادوکسیکال پدیدههاست. همانطور که یک غم بزرگ میتواند مقدمهی یک شادی عظیم باشد (چنان که در داستان این شاهزاده رخ داد)، و همانطور که شادیهای دنیوی از منظر آخرت، نقص و زوال محسوب میشوند، عالم رؤیا نیز از همین منطق پیروی میکند.
بیت پیشین (۳۰۹۴) میگوید خنده در خواب به گریه و اندوه تعبیر میشود. این بیت، قاعدهی معکوس آن را بیان میکند: گریه در خواب، نشانهی شادی و فرح است. مولانا با استفاده از این مثالهای ملموس از فرهنگ عامه و علم «تعبیر خواب»، میخواهد این اصل عمیقتر عرفانی را روشن سازد که در جهانبینی معنوی، بسیاری از امور معنایی معکوسِ صورت ظاهری خود دارند. سختیها میتوانند مایهی رشد باشند و آسایشها مایهی غفلت. این بیت، دعوتی است به فراتر رفتن از پوستهی پدیدهها و درک منطق باطنی و متناقضنمای عالم معنا.
- تعبیر
- تفسیر کردن خواب، معنای پنهان رؤیا را بیان کردن
- صاحب مَرَح
- ای کسی که اهل شادی و خوشی هستی. «مرح» به معنای شادی و نشاط است.
- فَرَح
- شادی، خوشحالی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.