پڑھیے› دفتر ۶› بلال کا حبشہ کی شدید گرمی میں حضرت مصطفیٰ علیہ السلام کی محبت میں احد احد کہنا جب اس کا یہودی آقا تعصب کی وجہ سے اسے حبشہ کی تیز دھوپ میں خاردار شاخ سے مارتا تھا اور بلال کے جسم سے خون ابلتا تھا، اس سے احد احد نکلتا تھا بغیر اس کے ارادے کے جیسے دوسرے درد مندوں سے آہ نکلتی ہے بغیر ارادے کے، کیونکہ وہ عشق کے درد سے لبریز تھا، خار کے درد کو دور کرنے کا اسے موقع ہی نہ تھا جیسے فرعون کے جادوگر، جرجیس اور دیگر بے شمار لوگ› بیت ۹۱۲
M6:912 — گردشش بر جوی جویان شاهدست / تا نگوید کس که آن جو راکدست
M6:912
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
حرکت و چرخش سنگ آسیاب، شاهدی است بر وجود جریان پنهان آبی که آن را میگرداند؛ به همین ترتیب، بیقراری و پویایی عاشقان نیز نشاندهندۀ نیروی پنهان عشق الهی است.
مولانا در ابیات پیشین، عاشقان را به سنگ آسیابی تشبیه میکند که روز و شب در حال چرخش و ناله و بیقراری است. این بیت، آن تشبیه را کامل میکند. سنگ آسیاب به خودی خود حرکت نمیکند؛ چرخش آن نشان میدهد که در زیر آن، جوی آبی روان و پویا در کار است که نیروی گردانندۀ آن است. اگر سنگ میچرخد، پس قطعاً آب راکد نیست.
به همین قیاس، بیقراری، پویایی و «گردش» دائمی عارفان و عاشقان در این عالم، گواهی است بر وجود یک جریان قدرتمند و پنهان از «عشق» یا «قضای الهی». این نیروی نامرئی است که آنها را مانند کاه در برابر باد یا سنگ در برابر سیل به حرکت وامیدارد. بنابراین، اگر کسی در ظاهر فقط بیقراری و آشفتگی عاشق را میبیند، باید بداند که این خود شاهدی بر وجود یک «جوی جویان» و یک نیروی زنده و فعال در باطن اوست. این حرکت ظاهری، وجود یک حقیقت باطنی را اثبات میکند.
- جوی جویان
- جویبارِ در حال حرکت و جستجو؛ کنایه از جریان آب روان و پویا
- شاهد
- گواه، دلیل، نشانه
- را کد
- راکد، ساکن، ایستاده، بیحرکت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.