پڑھیے› دفتر ۶› بلال کا حبشہ کی شدید گرمی میں حضرت مصطفیٰ علیہ السلام کی محبت میں احد احد کہنا جب اس کا یہودی آقا تعصب کی وجہ سے اسے حبشہ کی تیز دھوپ میں خاردار شاخ سے مارتا تھا اور بلال کے جسم سے خون ابلتا تھا، اس سے احد احد نکلتا تھا بغیر اس کے ارادے کے جیسے دوسرے درد مندوں سے آہ نکلتی ہے بغیر ارادے کے، کیونکہ وہ عشق کے درد سے لبریز تھا، خار کے درد کو دور کرنے کا اسے موقع ہی نہ تھا جیسے فرعون کے جادوگر، جرجیس اور دیگر بے شمار لوگ› بیت ۹۱۴
M6:914 — چون قراری نیست گردون را ازو / ای دل اختروار آرامی مجو
M6:914
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
ای دل، از آنجا که تمام عالم هستی، از جمله آسمانها و ستارگان، پیوسته به خواست خداوند در حرکت و بیقراریاند، تو نیز در این جهان به دنبال آرامش و سکون مطلق نباش و خود را به این جریان بسپار.
مولانا در این بیت، پس از تشبیه عاشقان به سنگ آسیاب که بیوقفه در حال چرخش و ناله است، این تصویر را به کل کیهان تعمیم میدهد. او به دل و جانِ سالک خطاب میکند و میگوید: به آسمان نگاه کن. این گنبد گردون که نماد عظمت و پایداری به نظر میرسد، خود به فرمان «او» (خداوند) لحظهای قرار ندارد و در چرخشی ابدی است. ستارگان نیز در این آسمان بیوقفه در حرکتاند.
نکتهٔ اصلی این است: اگر عظیمترین اجزای عالم هستی چنین بیقرار و تسلیم یک نیروی برتر هستند، تو ای دل کوچک چگونه انتظار داری به سکون و آرامش ثابت دست یابی؟ مولانا به ما یادآوری میکند که بیقراری و تحول، ذات و قانون این عالم است. تلاش برای یافتن آرامش ثابت و چنگ زدن به شاخههای این جهان (بیت بعدی: گر زنی در شاخ دستی کی هلد)، تلاشی بیهوده است. عشق حقیقی به خداوند، پذیرش همین سیلان و بیقراری است؛ همانطور که عاشقان «در سیل تند افتادهاند» و دل به قضای عشق سپردهاند. بنابراین، این بیت دعوتی است به هماهنگی با ضربآهنگ کائنات و دست کشیدن از جستجوی امنیتی خیالی در دنیایی که ذاتاً در حال حرکت و دگرگونی است.
- گردون
- آسمان، فلک، سپهر
- ازو
- مخفف «از او»، به واسطهٔ او، به فرمان او (خداوند)
- اختروار
- مانند اختر، همچون ستاره
- مجو
- جستجو نکن، طلب نکن (فعل نهی از مصدر جستن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.