M1:2884 — آلت اشکار خود جز سگ مدان / کمترک انداز سگ را استخوان

这句诗是鲁米关于如何对待肉体自我（波斯语：نفس，nafs）的训诫的核心比喻。

在前面的诗句中，鲁米已经把人的两种基本生理状态描绘成两种低等生命：饥饿时，人变得像条“恶狗”（M1:2881），暴躁易怒；饱足时，又变得像具“死尸”（M1:2882），麻木迟钝。这句诗则更进一步，将这个比喻转化为一种修行策略。它说，你的肉体并非一无是处，它就像猎人手里的猎犬，是捕捉更高层现实（“猎物”）的“工具”（آلت اشکار）。

关键在于如何驾驭这件工具。猎人绝不会把猎犬喂得脑满肠肥，因为一只饱足的狗会变得懒惰懈怠，失去追捕猎物的兴趣（M1:2885）。同理，修行者也必须严格控制自己的欲望，只给予其生存所需的最基本满足——“少扔一点骨头”。这里的“骨头”象征着食物、睡眠、财富等一切世俗的满足。过度放纵会使精神变得迟钝，无法追求灵性目标；而适度的节制（“饥饿”）则能保持精神的敏锐和渴望。

这个教诲直接关联到故事的主线：正是贫穷（“无食”，بی‌نوایی）驱使着那位阿拉伯人踏上了前往哈里发宫廷的旅程（M1:2886）。他的“饥饿”成了他寻求更高恩典的动力。因此，这句诗不仅是一个普遍的道德劝诫，也是对故事中人物动机的哲学解读。

مولانا در این بیت، نفس اماره و امیال جسمانی انسان را به یک سگ شکاری تشبیه می‌کند. این «سگ» ابزاری است که سالک برای «شکار» و طی طریق در این جهان به آن نیاز دارد. اما همان‌طور که یک سگ شکاری اگر بیش از حد سیر شود، تنبل و سرکش می‌شود و دیگر به دنبال شکار نمی‌رود، نفس انسان نیز اگر در شهوات و لذت‌های مادی غرق شود، از حرکت در مسیر معنوی باز می‌ماند.

توصیه‌ی مولانا روشن است: باید به این سگ به اندازه‌ی ضرورت غذا داد، یعنی «استخوانی کوچک» برایش انداخت. این استعاره‌ای است برای ریاضت و کنترل نفس. هدف، کشتن این سگ نیست، چرا که برای زندگی در این عالم به آن نیاز داریم؛ بلکه هدف، رام کردن و تربیت آن است تا به جای آنکه ارباب ما باشد، خدمتگزار ما در راه رسیدن به مقصود حقیقی شود. ابیات قبل و بعد نیز همین مضمون را تقویت می‌کنند: گرسنگی زیاد انسان را درنده می‌کند و سیری بیش از حد، او را به مرداری بی‌حرکت تبدیل می‌سازد. بنابراین، راه میانه و کنترل شده، راه سلوک است.