M1:2959 — گردن خر گیر و سوی راه کش / سوی ره‌بانان و ره‌دانان خوش

در این بخش، مولانا بر ضرورت پیروی از یک «پیر» یا راهنمای معنوی تأکید می‌کند. او نفس امّاره (نفس سرکش که به بدی فرمان می‌دهد) را به یک خر تشبیه می‌کند. این خر ذاتاً تمایل دارد به سمت چراگاهِ لذت‌های دنیوی و غفلت برود و سالک را از مسیر اصلی معنوی منحرف کند.

بیت پیشین هشدار می‌دهد که به سرنوشت کسانی که گمراه شدند نگاه کن و «خرِ خود را به سوی آنها مران». این بیت بلافاصله راه حل را ارائه می‌دهد: به جای رها کردن افسار نفس، باید با قاطعیت آن را کنترل کرد. «گردن خر گرفتن» کنایه از اعمال زور و اراده بر نفس است تا تسلیم شود.

مقصد نهایی این هدایت اجباری، «ره‌بانان و ره‌دانان خوش» است؛ یعنی پیران و عارفانی که هم از راه محافظت می‌کنند و هم پیچ‌وخم‌های آن را به خوبی می‌شناسند. صفت «خوش» در اینجا به معنای مبارک، دلنشین و نیک‌سیرت بودن این راهنمایان است. پیام اصلی این است که مبارزه با نفس و هدایت آن به سوی یک راهنمای حقیقی، گام اول و ضروری در سلوک معنوی است.