閱讀› 卷 1› 大臣混淆福音書的律法› 詩聯 475
M1:475 — در یکی گفته که واجب خدمتست / ور نه اندیشهٔ توکّل تُهمتَست
M1:475
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت یکی از مسیرهای معنوی متناقضی را توصیف میکند که وزیر حیلهگر ابداع کرد: در این مسیر، عمل و خدمت به خلق یک تکلیف دینی مطلق است و اکتفا کردن به توکل بر خدا بدون تلاش، نوعی ریاکاری و تهمت به راه حق محسوب میشود.
این بیت بخشی از داستان وزیر مکار پادشاه جهود است که برای ایجاد تفرقه در میان مسیحیان، دوازده طومار با تعالیم متضاد نوشت. هر طومار، راهی متفاوت و در تضاد با دیگری را به عنوان تنها مسیر حقیقت معرفی میکرد.
در اینجا، مولانا یکی از این دیدگاههای افراطی را بیان میکند. این دیدگاه بر اصالت عمل و خدمت (کسب) تأکید دارد و آن را یک «واجب» دینی میشمارد. از این منظر، «توکل» به معنای دست کشیدن از تلاش و سپردن همه چیز به خدا، نه تنها فضیلت نیست، بلکه یک «تهمت» و ادعای دروغین است. یعنی کسی که کار و خدمت را رها میکند و ادعای توکل دارد، در واقع به حقیقت معنوی افترا میزند و ایمانش واقعی نیست.
این دیدگاه دقیقاً در مقابل دیدگاه دیگری قرار میگیرد که در بیت قبلی (مصرع اول بیت ۴۷۴) آمده بود: «جز توکل جز که تسلیم تمام...». مولانا با کنار هم قرار دادن این آموزههای متناقض، نشان میدهد که چگونه حقیقت میتواند با مطلقگرایی و نادیده گرفتن جنبههای دیگرش، به ابزاری برای تفرقه و گمراهی تبدیل شود. در عرفان، میان «کسب» و «توکل» تعادلی ظریف برقرار است، اما وزیر مکار با مطلق کردن یکی و نفی دیگری، بذر اختلاف را میکارد.
- واجب
- آنچه انجامش ضروری و تکلیف شرعی است.
- ور نه
- وگرنه، در غیر این صورت.
- توکّل
- واگذار کردن کارها به خدا و اعتماد کامل به او.
- تُهمت
- افترا، ادعای دروغ، برچسب نادرست.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。