M2:109 — تا یکی مو باشد از تو پیش چشم / در خیالت گوهری باشد چو یشم
M2:109
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
تا وقتی کوچکترین اثری از خودبینی و «منیت» در وجود انسان باقی باشد، او قادر به تشخیص حقیقت از خیال و ارزش واقعی از ارزش ظاهری نخواهد بود.
این بیت یک اصل کلیدی در عرفان مولوی را بیان میکند: حجاب اصلی در راه شناخت حقیقت، خودِ انسان یا «نَفس» اوست. مولوی در ابیات قبل، چشم خود را که با «سرمهٔ الهی» منور شده، «خانهٔ هستی» مینامد و چشم دیگران را «خانهٔ خیال». این بیت توضیح میدهد که چرا دیگران در خیال و توهم به سر میبرند.
استعارهٔ «یک تار مو» بسیار دقیق است. این تصویر نشان میدهد که حتی کوچکترین و ناچیزترین अंश از خودپرستی و منیت کافی است تا کل دید انسان را مختل کند. مویی که جلوی چشم قرار میگیرد، هرچند نازک است، اما چون به چشم بسیار نزدیک است، میتواند منظرهٔ بزرگی را بپوشاند. به همین ترتیب، وابستگی به «خود» مانع از درک درست واقعیت میشود.
نتیجهٔ این حجاب، خطای در ارزشگذاری است: فرد «یشم» را با «گوهر» اشتباه میگیرد. «یشم» سنگی نیمهقیمتی و کدر است، در حالی که «گوهر» (در اینجا به معنی مروارید یا الماس) نماد حقیقت ناب، شفاف و ارزشمند است. این خطای دید، صرفاً یک اشتباه بصری نیست، بلکه تمثیلی از گمراهیهای معنوی و فکری انسان است که امور فانی و بیارزش دنیا را به جای حقایق جاودان و معنوی مینشیند و به آنها دل میبندد.
- یشم
- سنگی نیمهقیمتی و زینتی، معمولاً به رنگ سبز؛ در اینجا نماد چیزی با ارزش اندک در مقایسه با گوهر است.
- گوهر
- مروارید، الماس، سنگ گرانبها؛ در اینجا نماد حقیقت و امور معنوی ارزشمند است.
- یکی مو
- یک تار مو؛ کنایه از کوچکترین و ناچیزترین مقدار.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。