M2:62 — سخرهٔ حس‌اند اهل اعتزال / خویش را سنی نمایند از ضلال

در این بخش از مثنوی، مولانا در حال مقایسه‌ی دو راه شناخت است: راه حواس ظاهری و راه عقل و شهود باطنی. او برای بیان این تفاوت، از دو مکتب کلامی تاریخی یعنی «معتزله» و «اهل سنت» (اشاعره) به عنوان نماد استفاده می‌کند.

از دیدگاه مولانا، معتزله نماد کسانی هستند که بیش از حد بر عقل جزئی و استدلال‌های مبتنی بر حواس پنج‌گانه تکیه می‌کنند. او این رویکرد را «مذهب چشم حس» می‌نامد. به باور او، این گروه چون تنها به ظواهر و داده‌های حسی محدود هستند، در واقع «بازیچه» و «مسخره»ی حواس خود شده‌اند. حواس، آن‌ها را به این سو و آن سو می‌کشد و از درک حقیقت عمیق‌تر باز می‌دارد.

در مقابل، اهل سنت در اینجا نماد «اهل بینش» و صاحبان «چشم عقل» هستند؛ کسانی که از محدودیت حواس فراتر رفته و به درک شهودی و وصال با حقیقت رسیده‌اند. مولانا می‌گوید که گروه اول (اهل اعتزال) از سر «گمراهی» (ضلال)، ادعا می‌کنند که مانند گروه دوم هستند و خود را اهل حقیقت و بصیرت واقعی نشان می‌دهند، در حالی که در دام ظواهر گرفتارند.