M2:777 — نفسش اندر خانهٔ تن نازنین / بر دگر کس دست میخاید به کین
M2:777
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت میگوید که دشمن واقعی انسان، نفسِ خود اوست که در درونش پرورش مییابد، اما او بیهوده خشم و کینهاش را متوجه دیگران میکند.
مولانا در این بخش از مثنوی، انسانِ اسیر نفس را به فرعون تشبیه میکند. فرعون برای از بین بردن دشمنی که فکر میکرد از بیرون تهدیدش میکند (موسی)، هزاران نوزاد بیگناه را در خارج از کاخ خود کشت. غافل از اینکه همان موسی، یعنی دشمن اصلیاش، در درون خانهی خود او در حال رشد و پرورش بود.
این بیت، این تمثیل را به زندگی درونی انسان میآورد. «خانهی تن» همان کاخ فرعون است و «نفس» همان موسی است که در این خانه با ناز و نعمت پرورده میشود. این نفس، که دشمن حقیقی و اصلی انسان است، در درون او پنهان شده و روزبهروز قدرتمندتر میشود. اما فرد، همچون فرعون، این دشمن داخلی را نمیبیند و به اشتباه، دیگران را دشمن خود میپندارد. او خشم و کینهی خود را متوجه اطرافیانش میکند و از حسادت یا بدخواهی آنها مینالد («دست میخاید به کین»)، در حالی که ریشهی تمام این دشمنیها و مشکلات، در نفسِ سرکش و تربیتنشدهی خود اوست.
- نفس
- در اینجا به معنی «نفس امّاره» یا بخش حیوانی و خودخواهانهی وجود انسان که او را به سمت بدی میکشاند.
- نازنین
- نازپرورده، عزیزکرده، گرامی.
- دست خاییدن
- کنایه از شدت خشم، حسرت و کینهتوزی.
- کین
- کینه، دشمنی عمیق، خصومت.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。