閱讀 卷 6 穆斯塔法(願主福安之)囑咐賽迪克(願主喜悅之):當你購買比拉勒時,他們必會因固執而抬高價格。請讓我在這項功績中與你分享,成為我的代理人,從我這裡拿走一半的價格 詩聯 1022

M6:1022 — آن چه بادست اندر آن خرد استخوان / کو پذیرد حرف و صوت قصه‌خوان

آن چه بادست اندر آن خرد استخوانکو پذیرد حرف و صوت قصه‌خوان
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:1022

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن بادی که در آن استخوان کوچک (گوش) جای گرفته، چگونه حرف و صدای قصه خوان را دریافت می‌کند؟ معنا: مولانا در اینجا به مکانیسم فیزیکی شنیدن اشاره می‌کند و می‌پرسد که چگونه گوش، با وجود سازوکار بادی و استخوانی‌اش، قادر به درک حرف و صوت قصه‌گو می‌شود.

شرح

مولانا در این بیت به تئوری‌های کهن طب و فیزیولوژی، به ویژه آنچه ابن‌سینا بیان کرده، نظر دارد. بی‌شک، مقصودش تنها توصیف علمی نیست؛ او می‌خواهد ما را به عمق دیگری از ادراک ببرد. او می‌گوید در گوش میانی ما هوایی ساکن هست و هوای بیرون با جنباندن آن، ادراک صوتی را پدید می‌آورد. حال می‌پرسد: آن باد در آن استخوان خرد (گوش)، چگونه حرف و صوت قصه‌خوان را می‌پذیرد و درک می‌کند؟

من معتقدم مولانا با طرح این پرسش، این مکانیسم‌های فیزیکی را تنها «روپوش» حقیقت می‌داند. «روپوش» کلمه‌ای کلیدی در مثنوی است؛ پوششی است بر حقیقتی عمیق‌تر. این باد، این استخوان، همه مقدمات امرند، اما ادراک اصلی چیزی فراتر از این‌هاست و مستقل از آنها صورت می‌گیرد.

اگر بخواهیم این سخن را از منظر فلسفی بنگریم، بی‌درنگ به اندیشه‌های ملاصدرا می‌رسیم که می‌گفت ادراکات ما «قیام صدوری» به نفس دارند، نه «قیام حلولی». قیام حلولی یعنی اینکه ادراکات از بیرون وارد ذهن یا نفس ما می‌شوند، اما ملاصدرا می‌گوید که ادراکات از نفس صادر می‌شوند؛ یعنی نفس آنها را خلق می‌کند و می‌سازد. دستگاه‌های حسی و اندام‌ها تنها نفس را «اعداد» می‌کنند، یعنی آماده می‌سازند تا ادراکی را خلق و صادر کند.

بنابراین، این بیت نیز بر این نکته تأکید می‌کند که روح و نفس انسان، فاعل حقیقی ادراک است. گوش با تمام پیچیدگی‌اش تنها ابزاری است که بستر را برای آفرینش ادراک توسط نفس فراهم می‌آورد. ما نه تنها گیرندهٔ منفعل صدا نیستیم، بلکه نفس ماست که به صدا شکل و معنا می‌بخشد و آن را درک می‌کند. مولانا پیوسته بر این اصل پافشاری می‌کند که حقیقت هرگز در ظاهر متوقف نمی‌ماند؛ ظاهر تنها دریچه‌ای است به باطن، و در اینجا نیز سازوکار شنیدن تنها روپوشی است برای فعالیت شگفت‌انگیز و خلاقهٔ نفس در عرصهٔ ادراک.

نکات کلیدی

  • ادراک حسی صرفاً یک فرآیند فیزیکی نیست، بلکه ریشه‌ای در فعالیت خلاقهٔ نفس دارد.
  • مکانیسم‌های بدنی (مانند گوش) تنها «روپوش» و ابزاری برای نفس هستند تا ادراک را خلق کند.
  • نفس فاعل اصلی و خالق ادراکات است، نه صرفاً یک گیرندهٔ منفعل.
  • مولانا با اشاره به نظریات کهن، قصد دارد ما را به فراسوی ظاهر مکانیکی ادراک رهنمون شود.

Sources: d6-s22 · 00:08:12 d6-s22 · 00:08:58 d6-s22 · 01:00:01

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。