閱讀 卷 6 穆斯塔法(願主福安之)責備賽迪克(願主喜悅之):我囑咐你與我合夥購買,你為什麼獨自購買?以及他的藉口 詩聯 1110

M6:1110 — خویش را یک‌دم برین کوران دهد / تا غریو از کوی کوران بر جهد

خویش را یک‌دم برین کوران دهدتا غریو از کوی کوران بر جهد
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:1110

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: (معشوق ازلی) دمی خویشتن را بر این غافلانِ چشم‌بسته می‌نمایاند (یا خود را به آنان می‌سپارد)، تا مگر فریادی (از بیداری) از کوی این نابینایان (درون‌بینان) برخیزد و آن‌ها را از خواب غفلت برهاند. معنا: خداوند گاهی خود را حتی به غافلان و چشم‌بستگانِ ناآگاه نیز نشان می‌دهد، با این امید که همین تلنگرِ الهی، غریوی از اعماق وجودشان برخیزاند و آن‌ها را از خواب غفلت بیدار کند.

شرح

من این بیت را در سیاق بحث مولانا در مورد تجلی و تجشم الهی می‌خوانم. مولانا پیش از این سخن از «لاغ با خوبان» می‌گوید؛ یعنی خداوند با عزیزانش نوعی شوخی، سر به سر گذاشتن و در واقع معاشقه دارد. بلاها و رنج‌هایی که بر سر این خوبان می‌آید، در واقع نشانهٔ توجه و مهر بیشتر الهی است و راهی برای بیدارتر کردن آنان. اما قصه به اینجا ختم نمی‌شود. گاهی اوقات این توجه و این «خود را دادن» شامل حال «کوران» نیز می‌شود. منظور مولانا از «کوران» کسانی هستند که از حقایق عالم و حضور معشوق غافلند، چشمشان بر حقیقت بسته است و در بی‌خبری به سر می‌برند.

در اینجا مولانا می‌فرماید که خداوند، حتی به این کوران نیز برای دمی خود را می‌نمایاند یا خود را به آنان می‌سپارد. این «خود را دادن» چه بسا از طریق رنجی، یک واقعهٔ غریب یا حتی تلنگری درونی باشد. این رخداد، که از سوی معشوق ازلی است، برای یک هدف والا صورت می‌گیرد: «تا غریو از کوی کوران بر جهد». این «غریو» فریادی است که از سر بیداری، اعتراض، حیرت یا حتی درد برمی‌خیزد. این فریاد نشانهٔ آن است که جرقه‌ای در اعماق روح غافلان زده شده و آن‌ها را از خواب عمیق بی‌خبری بیرون کشیده است. دیگر در سکوت و رخوت نیستند؛ صدایی از آن‌ها بلند شده است. این همان «به شور آوردن» است که در بیت قبل اشاره شد: «نیز کوران را به شور آرد گهی».

اینجا من به روشنی می‌بینم که مولانا چه نگاه امیدبخشی به بیداری انسان‌ها دارد. این تلنگر الهی، هرچند که در ابتدا ممکن است به شکل رنج یا پریشانی خود را نشان دهد، اما در نهایت هدفی جز بیداری و رهایی ندارد. این «غریو» آغاز سفر است، نشانه‌ای که آدمی شنیدن را آغاز کرده است. همچون آن کسی که در خوابی عمیق است و ناگهان صدایی او را برمی‌جهاند و او با فریادی از خواب می‌پرد. این فریاد، گرچه ممکن است از سر آشفتگی باشد، اما در حقیقت دروازهٔ هوشیاری است. این پیامی است که معشوق به عالم می‌فرستد، پیامی برای همه، حتی آنان که به نظر می‌رسد از درک آن ناتوانند. شرط شنیدن، گوش شنوا داشتن است، وگرنه آدمی همچون همان کسی شود که ده‌ها دهل‌زن در اطرافش دهل می‌زنند و او بانگشان را نمی‌شنود و نوازش ریحان را آزار می‌پندارد.

نکات کلیدی

  • حضور الهی نه تنها برای خوبان، بلکه گاهی برای بیداری غافلان (کوران) نیز جلوه می‌کند.
  • رنج و تلنگرهای ناگهانی از سوی معشوق، می‌تواند ابزاری برای به «شور آوردن» و بیدار کردن از خواب غفلت باشد.
  • «غریو» یا فریادی که از ناآگاهان برمی‌خیزد، نشانهٔ آغاز بیداری و پایان سکوت بی‌خبری است.
  • نگاه مولانا به رنج، نگاهی سازنده است؛ رنج‌ها حامل پیامی برای هوشیاری بیشترند.
  • حتی در عمق غفلت، دریچه‌ای برای تجلی و امکان بیداری وجود دارد.

Sources: d6-s23 · 00:16:50 d6-s23 · 00:17:15

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。