閱讀 卷 6 剩餘的窮人故事,他沒有直接透過勞動而獲得生計 詩聯 1885

M6:1885 — آن جهان صورت شود آن مادگی / هر که در مردی ندید آمادگی

آن جهان صورت شود آن مادگیهر که در مردی ندید آمادگی
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:1885

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: در آن جهان، آن سستی و بی‌لیاقتی آشکار خواهد شد؛ / برای هر کس که خود را برای مردانگی (فضیلت) آماده نکرده است. معنا: در روز جزا، ضعف و بی‌لیاقتی کسانی که برای کسب فضائل و مردانگی معنوی آماده نبوده‌اند، برملا خواهد شد و صورت عینی به خود خواهد گرفت.

شرح

این بیت، از آن ابیات کلیدی مثنوی است که پرده از روی ماهیت جهان دیگر برمی‌دارد. مولانا اینجا به یک حقیقت بنیادین اشاره می‌کند: قیامت روز عدل است، روزی که «داد درخور است». به این معنی که هر کسی سزاوار چیزی است که درخور اوست؛ چیزی که شایستگی‌اش را کسب کرده. لفظ «مردی» در اینجا، معنای بسیار عمیق‌تر از جنسیت فیزیکی دارد. در فرهنگ‌های باستان و در ادبیات کلاسیک ما، «مرد» نماد فضیلت، شهامت، بلوغ معنوی و آمادگی برای چالش‌های بزرگ بوده است. کلمه «مروت» که از ریشه «مرء» (به معنای مرد) می‌آید، در واقع جامع جمیع صفات حسنه است. یعنی وقتی می‌گفتند کسی مروت دارد، منظومه کاملی از فضائل را به او نسبت می‌دادند. این نکته‌ای است که در زبان‌های لاتین نیز مشابه آن را می‌بینیم؛ واژه «virtue» که به معنای فضیلت است، از «vir» به معنای مرد گرفته شده است. این قرابت فرهنگی نشان می‌دهد که فضیلت از منظر انسانِ کامل یا «مرد» تعریف می‌شده است. حال، مولانا می‌فرماید «آن جهان صورت شود آن مادگی». این «مادگی» در اینجا به معنای ضعف، سستی، بی‌عملی و نداشتن آمادگی معنوی است. یعنی هر کسی که در این دنیا خود را برای کسب «مردی» (یعنی فضائل، شجاعت، خودسازی) آماده نکرده باشد، در جهان دیگر، آن ضعف‌ها و نقص‌های درونی او به صورت واقعی آشکار می‌شوند. جهان دیگر آیینه تمام‌نمای باطن ماست؛ آنچه در درون کشت کرده‌ایم، در آنجا به ثمر می‌نشیند و صورت می‌یابد. همان‌طور که مولانا در جای دیگری می‌گوید: «عدل چه بود؟ آب‌ده اشجار را، ظلم چه بود؟ آب دادن خار را.» یا مثل کفش که باید به پا رود و کلاه که بر سر، هر چیزی جای خود را دارد. در قیامت نیز پاداش و جزا، دقیقاً بر اساس استعدادها و کوشش‌های ما داده می‌شود. کسی که در این جهان، دل و جان خود را برای رشد و تعالی آماده نکرده، نمی‌تواند انتظار محصولی جز «مادگی» و ضعف داشته باشد که در آن جهان برای او «صورت» می‌پذیرد. این بیت به ما هشدار می‌دهد که فرصت آمادگی در همین دنیاست، پیش از آنکه دیر شود و نادانی ما در «مردی»، صورت «مادگی» به خود گیرد.

نکات کلیدی

  • جهان دیگر، عرصه ظهور باطن ماست؛ ضعف‌ها و قوت‌های درونی ما صورت عینی می‌یابند.
  • «مردی» در اینجا نماد فضیلت، شجاعت، بلوغ معنوی و آمادگی برای کمال است.
  • «مادگی» در مقابل، به معنای سستی، بی‌عملی و نداشتن آمادگی معنوی است.
  • عدالت الهی در قیامت به معنای قرار دادن هر چیز در جای خود و پاداش بر اساس استحقاق واقعی است.
  • آنکه خود را برای فضائل آماده نکرده، در روز جزا صورت ضعف و بی‌لیاقتی به خود می‌گیرد.
  • فرصت خودسازی و کسب «مردی» در همین جهان است تا در جهان دیگر، محصولی شایسته درو کنیم.

Sources: d6-s42 · 44:51:00 d6-s42 · 46:55:00 d6-s42 · 49:08:00

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。