閱讀 卷 6 藏寶圖的故事,它說:在一個圓頂旁邊,面向朝拜方向,放箭,箭落之處就是寶藏 詩聯 1920

M6:1920 — که بود کان حس چشمش ز اعتبار / زان حجاب غیب هم یابد گذار

که بود کان حس چشمش ز اعتبارزان حجاب غیب هم یابد گذار
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:1920

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: که باشد که حس بینایی‌اش، با آن جایگاه و اعتبار، از پس آن پردهٔ غیب نیز راه گذر بیابد؟

معنا: پس از آنکه سالک با گوش جان، ندای غیبی را شنید و به وجد آمد، آرزو می‌کند که بینایی‌اش نیز به مقامی برسد که پرده‌های غیب را کنار زند و حقیقت را به چشم ببیند.

شرح

این بیت، پرده از یک آرزوی عمیق و یک قانون درونی در سیر و سلوک برمی‌دارد که من همواره بر آن تأکید داشته‌ام. اینجا مولانا از قول سالکی سخن می‌گوید که پس از یک تجربهٔ شگرف، روحی و باطنی، به شوق دیگری می‌افتد. این سالک، به تعبیر مولانا، پس از آنکه ششصد حجاب را درنوردیده و «گوش او بشنید از حضرت جواب»، یعنی ندای معشوق را شنیده و پاسخی از عالم غیب دریافت کرده، شاد و سرمست شده است.

من این را چنین می‌فهمم که این فرح و انبساط روحی، محصول یک یقین است؛ یقینی که سالک دیگر احساس نمی‌کند با دیواری بی‌جان، با طبیعتی مرده یا با جهانی بی‌اعتنا حرف می‌زند. او درمی‌یابد که با خدایی زنده و جهانی هشیار در ارتباط است و این بالاترین شادی است. در اینجاست که امید جدیدی در دل او سر برمی‌آورد. امید آنکه چشمش نیز به اعتبار و شایستگی برسد که راهی به همان حجاب‌های غیب بیابد. او می‌خواهد آنچه را شنیده، ببیند و حس کند.

مولانا در جای دیگری این اصل را به زیبایی تبیین می‌کند که «چون ز حس‌ها یک بگشود بند / از پی او پس پساپس یا پی رد شوند». یعنی هرگاه یکی از حواس باطنی ما گشایشی یافت و راهی به سوی غیب گشود، دیگر حواس نیز به تبع آن به حرکت درمی‌آیند و به دنبال آن گشایش می‌روند. این مانند رمه‌ای از گوسفندان است که اگر یکی از آنها از جوی آبی پرید، بقیه نیز به دنبالش خواهند پرید. پس این آرزوی سالک، نه یک امید واهی، بلکه برآمده از یک قانون باطنی است. اگر گوش، نداهای ناشنودنی را شنید، چشم نیز منظرهای نادیدنی را خواهد دید و دل نیز به دنبال آن به عالم بالا کشیده می‌شود و ارتباطی پیوسته و مداوم با «دید و خطاب» الهی برقرار خواهد شد.

این نکته‌ای بسیار حیاتی است: اگر کسی گوش خود را به باطل و زشتی سپرد، چشم او نیز به دنبال باطل و زشتی خواهد رفت و دلش نیز در این مسیر تاریک می‌شود. اما اگر گوشی به ندای حق گشوده شد، دریچه‌های دیگر حواس نیز به سوی روشنایی باز می‌شوند و این راه گشایش حواس به سوی عالم معنا، دری است به سوی درک کامل‌تر و شهود بی‌واسطهٔ حقیقت. این سیر، نه از جنس انفعال، بلکه گشایشی فعالانه است که مستلزم "اعتبار" و شایستگی‌ای است که روح خود باید کسب کند.

نکات کلیدی

  • گشایش یکی از حواس باطنی (مانند شنوایی) راه را برای گشایش حواس دیگر (مانند بینایی) هموار می‌کند.
  • فرح و شادی سالک پس از شنیدن پاسخ غیبی، امید به دیدن حقیقت را در او بیدار می‌کند.
  • سلوک معنوی مسیری پویا و فعال است که مستلزم کسب "اعتبار" و شایستگی درونی برای دیدن حقایق غیبی است.

Sources: d6-s44 · 00:07:55 d6-s44 · 00:09:40 d6-s44 · 00:11:52

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。