閱讀 卷 6 藏寶圖的故事,它說:在一個圓頂旁邊,面向朝拜方向,放箭,箭落之處就是寶藏 詩聯 1921

M6:1921 — چون گذاره شد حواسش از حجاب / پس پیاپی گرددش دید و خطاب

چون گذاره شد حواسش از حجابپس پیاپی گرددش دید و خطاب
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:1921

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چون حواس او از پرده‌ها و حجاب‌ها گذشت، آنگاه دیدن و مورد خطاب واقع شدن (ارتباط با غیب) برای او پیاپی و مستمر خواهد شد. معنا: این بیت بیان می‌کند که وقتی یکی از حواس انسان به سوی عالم غیب گشوده شود، بقیهٔ حواس نیز به دنبال آن باز می‌شوند و این امر به یک ارتباط مستمر و دوطرفه با جهان معنوی می‌انجامد.

شرح

این بیت در ادامهٔ حکایتی دلنشین می‌آید که مولانا از یک صوفی حکایت می‌کند؛ صوفی‌ای که به گمان خودش در خلوت و انزوای خویش با دیوار سخن می‌گفت، اما ناگهان از پس «ششصد حجاب» پاسخ حضرت حق را شنید. این واقعه برای او چنان فرحی عظیم آورد که «در پوست خود نمی‌گنجید.» مولانا در این بیت به توضیح پیامد چنین گشایشی می‌پردازد. او می‌فرماید: «چون ز حس‌ها یک بگشود بند / از پی او پس پساپس یا پی رد شوند.» این کلمات کلیدی، رمز فهم این بیت است. اگر یک حس، مثلاً حس شنوایی، از حجاب‌ها عبور کند و دریچه‌ای به عالم غیب بگشاید، آنگاه سایر حواس نیز به دنبال آن به گشایش می‌رسند. این گشایش یک‌بار اتفاق نمی‌افتد؛ بلکه به صورت «پیاپی» است، یعنی مستمر و جاری. آنچه که از آن پس حاصل می‌شود، «دید و خطاب» است؛ نه فقط یک مشاهدهٔ منفعلانه، بلکه دیدنی فعال و متقابل، و مورد خطاب واقع شدن و درک پیام معشوق از عالم بالا. این «دید و خطاب» دائمی، نشانه‌ای آشکار از حضور دائمی و فعال حضرت حق است. سالک در این مرحله درمی‌یابد که با طبیعتی مرده یا دیواری بی‌جان سخن نمی‌گفته، بلکه با «جهان زنده، کائنات هشیار، با خدایی که بر صدر این عالم نشسته است» در ارتباط است. چنین کشفی بالاترین مرتبهٔ فرح را برای او به ارمغان می‌آورد؛ فرحی که از رهایی از حجاب‌ها و وصول به وصال حاصل می‌شود. این مقام، درست نقطهٔ مقابل «تنهایی» وجودی است که فیلسوفان غربی از آن سخن می‌گویند؛ در این مرتبه، سالک درمی‌یابد که هرگز تنها نبوده و همیشه معشوقی حاضر و ناظر و پاسخگو داشته است. جدایی‌ای که در ابتدای مثنوی از آن سخن می‌رود، در نهایت به چنین وصالی می‌انجامد که خود سراسر دیدن و شنیدن و درک متقابل است.

نکات کلیدی

  • گشایش یک حس به سوی غیب، راه را برای گشایش پی‌درپی سایر حواس می‌گشاید.
  • «دید و خطاب» در اینجا به معنای ارتباطی دوطرفه و مستمر با عالم معنوی است، نه فقط مشاهده‌ای منفعل.
  • این ارتباط پیاپی، گواهی بر زنده و هشیار بودن کائنات و حضور دائمی معشوق است.
  • وصول به چنین مرحله‌ای از معرفت، فرحی عظیم و وصف‌ناپذیر را برای سالک به ارمغان می‌آورد.
  • این تجربه، نقطهٔ مقابل «تنهایی» وجودی است؛ زیرا سالک خود را در حضور دائمی و پاسخگوی خداوند می‌یابد.

Sources: d6-s44 · 00:09:40 d6-s44 · 00:11:52

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。