閱讀› 卷 6› 回到老鼠在河邊呼喚水獺的故事，拉動繩索，以便水獺在水中得知老鼠的呼喚。› 詩聯 2949
M6:2949 — عقل را افغان ز نفس پر عیوب / همچو بینی بدی بر روی خوب
M6:2949
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت، رنج و نالهی عقل را از همراهی با نفسِ سرکش و پر از عیب، به بینیِ زشتی تشبیه میکند که زیبایی یک چهرهی دلنشین را تباه کرده است.
مولانا در ادامهی داستان موش و غوک (چغز)، از زبان غوک که به خاطر دوستی با همراه ناجنس (موش) به هلاکت میافتد، به یکی از مهمترین مصادیق «یار ناجنس» در وجود انسان میپردازد: همراهیِ عقل با نفس.
در نگاه عرفانی، «عقل» نمایندهی خرد الهی، بصیرت و گرایش روح به سوی تعالی است. «نفس» اما، نماد غرایز حیوانی، خودخواهیها و خواستههای پست و دنیوی است. این دو، همچون غوک (موجود آبی) و موش (موجود خاکی)، دو همراه ناهمگون و ناجنساند که در درون انسان با یکدیگر در کشمکشاند.
نالهی عقل از دست نفس، نالهای دائمی است. مولانا برای تصویر این وضعیت، از تشبیهی بسیار ملموس استفاده میکند: یک چهرهی زیبا که تمام اجزای آن متناسب و دلرباست، اما یک بینی زشت و بدشکل، تمام آن زیبایی را تحتالشعاع قرار داده و خراب کرده است. نفسِ سرکش و پر از عیب نیز دقیقاً چنین نقشی را برای روح انسان بازی میکند؛ هرچند اصل و گوهر انسان (عقل و روح) زیبا و الهی است، اما همراهی با نفس، این زیبایی را میپوشاند و تباه میکند. این بیت در واقع یک هشدار است که بزرگترین دشمن و یار ناجنس، نه در بیرون، که در درون خود ماست.
- افغان
- ناله، زاری، فریاد از روی درد
- نفس
- در اصطلاح عرفانی، «نفس امّاره» یا بخش حیوانی و غریزی وجود انسان که او را به سوی پستیها و شهوات میکشاند.
- عیوب
- جمع «عیب»؛ نقصها، ایرادها، کاستیها
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。