閱讀 卷 6 那個人到達埃及,晚上出門逛街乞討,被守衛抓住,在遭受多處傷痕後,他從守衛那裡得到了他想要的東西。經文說:「你們或許討厭某樣東西,但它對你們是好的。」以及上帝的話:「上帝將在困境之後帶來寬慰。」以及聖訓:「加強束縛,它將會解開。」所有古蘭經和天啟書籍都在闡述這一點。 詩聯 4257

M6:4257 — عشوه‌شان را از چه رو باور کنید / یا چرا زیشان قبول زر کنید

عشوه‌شان را از چه رو باور کنیدیا چرا زیشان قبول زر کنید
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:4257

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چرا باید فریب‌کاریِ آنان را باور کنید؟ یا چرا از ایشان زر بپذیرید؟ معنا: این بیت هشداری است به کارگزاران حکومت که در اجرای عدالت، فریب عشوه و حیلهٔ خلاف‌کاران را نخورند و از آنان رشوه نپذیرند.

شرح

در این بیت، مولانا از زبان حاکم شهر با عسس یا پاسبانان سخن می‌گوید و به آن‌ها دستور می‌دهد که در مواجهه با دزدان و مجرمان، قاطع و بی‌ملاحظه باشند. این فرمان نه فقط یک توصیهٔ اخلاقی، بلکه حکمی حکومتی است که برای حفظ امنیت جامعه صادر شده است.

من قبلاً هم گفته‌ام که در کلام مولانا، حکمران عادل کسی است که منافع عامه را بر منافع خواص و قشر خاصی از مردم ترجیح می‌دهد. در اینجا نیز حاکم به عسس هشدار می‌دهد که مبادا عشوه، یعنی فریب‌کاری، دروغ‌گویی و کلاه گذاشتن بر سر مأموران با آدرس‌های غلط، یا زر، یعنی رشوه و پول، باعث شود که از اجرای عدالت عدول کنند. این نشان می‌دهد که در آن دوران نیز، رشوه و فریب‌کاری از سوی مجرمان امری رایج بوده و حاکمان برای مقابله با آن دستورات قاطعی صادر می‌کرده‌اند.

نکتهٔ کلیدی در اینجا مسئلهٔ تشخیص صدق از کذب است. عسس باید هوشیار باشد که ظاهرنمایی و وعده‌های دروغین دزدان را باور نکند. مولانا خود در جای دیگر نشان می‌دهد که سخنِ صدق، آرامش‌بخش دل‌هاست و «بوی صدقش آمد از سوگند او»، اما فریبکاری تنها «ریبه» یا بددلی ایجاد می‌کند. این بیت یادآور ضرورت تمییز میان حق و باطل در حوزهٔ عمل سیاسی و قضایی است. حاکم به صراحت می‌گوید که حتی اگر دزد از خویشان او باشد، دستش باید بریده شود. این نهایت بی‌طرفی و عدالت‌گستری را نشان می‌دهد: هیچ رابطهٔ شخصی یا منفعت فردی نباید مانع از اجرای حکم الهی و اجتماعی شود.

این دستور حاکم را می‌توان با توصیهٔ امام علی (ع) در نامه به مالک اشتر مقایسه کرد که می‌فرمایند: «همیشه نظر و توجه خود را متوجه عامهٔ مردم کن و خواص را به کناری نه»، هرچند اینجا مسئلهٔ ترحم بر مجرم است. اما اصل واحد است: مصلحت عامه، امنیت مردم و سلامت جامعه بر هر مصلحت جزئی یا منفعت شخصی یا گروهی مقدّم است. نباید به خاطر رنج عده‌ای معدود، رنج عامهٔ مردم را نادیده گرفت.

نکات کلیدی

  • عدالت باید قاطع و بدون ملاحظهٔ شخصی اجرا شود، حتی در مورد خویشاوندان.
  • حاکمان مسئولیت دارند که منافع و امنیت عامه را بر منافع خواص و فردی ترجیح دهند.
  • مقابله با فریب‌کاری و رشوه از اصول حکمرانی عادلانه است.
  • هوشیاری در تشخیص صدق از کذب، نه تنها در عرفان بلکه در مدیریت جامعه نیز حیاتی است.
  • در مواجهه با مجرمان، فریب ظاهر و وعده‌های دروغین را نباید خورد.

Sources: d6-s95 · 01:41:45

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。