M1:1325 — ای بسا ظلمی که بینی در کسان / خوی تو باشد دریشان ای فلان

这句诗出自《玛斯纳维》中狮子与兔子的故事。一只聪明的兔子为了逃脱，把一头凶猛的狮子引到井边，让它看井里的倒影。狮子误以为井里是另一头带着肥兔的敌狮，怒不可遏，纵身跳入井中攻击自己的倒影，结果淹死了。

鲁米借此寓言，从一个具体的故事转向一个深刻的心理和灵性洞见。这句诗是故事的点睛之笔，直接向读者喊话（“啊，朋友”）。它指出，我们常常像那只愚蠢的狮子一样，将自己内心的负面特质——如傲慢、嫉妒、愤怒、恶意——投射到外部世界，在他人身上“看到”这些缺点，并对他们发起攻击。实际上，我们是在与自己的影子作战，最终伤害的是自己。

在苏菲思想中，这是一种关于“自我认知”（خویشتن‌شناسی）的核心教导。世界如同一面镜子，映照出我们内在的状态。若要净化世界，必先净化内心。当我们无法容忍他人的“恶”时，首先需要反观自身，看看这是否是自己尚未察觉或不愿承认的阴暗面。因此，对他人的指责，往往变成了对自我的无意识攻击，正如狮子跃入井中，最终毁灭了自己。

Ce vers est le pivot moral de l'histoire du lion, du lièvre et du puits. Le lion, trompé par le lièvre, se précipite dans un puits pour attaquer ce qu'il croit être un rival, mais qui n'est en réalité que son propre reflet dans l'eau. Il se détruit ainsi en attaquant une image de lui-même.

Rûmî utilise cette anecdote pour formuler un principe psychologique et spirituel fondamental : la projection. Le « tort » (zolm) que le lion voit dans le puits – la présence d'un ennemi arrogant – est en fait son propre « caractère » (khūy) : sa propre arrogance et sa propre agressivité. De même, nous, les humains, projetons nos propres défauts (nos « ténèbres » intérieures, notre orgueil, notre malveillance) sur les autres. Nous les combattons alors avec véhémence, sans réaliser que nous nous battons en réalité contre nous-mêmes.

L'apostrophe directe, « ô toi, untel ! » (ey folān), transforme l'histoire animale en une leçon universelle destinée à chaque lecteur. Rûmî nous met en garde : avant de condamner autrui, regarde en toi-même. Le monde extérieur fonctionne comme un miroir de notre état intérieur. L'ennemi que tu cherches à détruire au-dehors est souvent une part de toi-même que tu refuses de voir.

این بیت، نتیجه‌گیری اخلاقی و روان‌شناختی داستان شیر و چاه است. مولانا مستقیماً به خواننده رو می‌کند و به او هشدار می‌دهد. همان‌طور که شیر، تصویر پرخاشگر خود را در آب دید و آن را دشمنی خارجی پنداشت و به آن حمله کرد و خود را نابود ساخت، انسان نیز اغلب عیب‌ها، ضعف‌ها و نیات بد خود را نمی‌بیند یا نمی‌خواهد بپذیرد. در نتیجه، این ویژگی‌های منفی را به دیگران «فرافکنی» می‌کند و آن‌ها را در دیگران می‌بیند.

این سازوکار دفاعی روانی، به فرد اجازه می‌دهد تا از روبرو شدن با تاریکی‌های درون خود بپرهیزد. او با دشمن دانستن دیگران و جنگیدن با آن‌ها، در واقع به جنگ با تصویری از خود برخاسته و به خود آسیب می‌زند. مولانا می‌گوید آن «ظلم» و «بدی» که تو را در دیگران این‌چنین برآشفته می‌کند، در اصل «خوی» و طبیعت خود توست که مانند تصویری در آینهٔ وجود دیگران افتاده است. این بیت دعوتی است به خودشناسی و تأمل پیش از قضاوت و حمله به دیگران؛ دعوتی به اینکه ابتدا چاه عمیق وجود خود را بکاویم.