M1:1982 — لیک از تانیث جان را باک نیست / روح را با مرد و زن اشراک نیست

鲁米在此处化解一个潜在的误解。在前文中，他引用了先知穆罕默德对其妻阿伊莎的爱称“小红润”（حمیرا, Ḥumayrāʾ），并将其比作对“生命”或“灵魂”（جان, jān）的呼唤。接着他指出，在阿拉伯语语法中，“生命”一词被当作阴性名词处理。

这句诗的目的是阐明，这种语言学上的“阴性”标签无损于“生命”的尊严。真正的“灵”（روح, rūḥ）——即神圣的、超越性的生命本源——是绝对的存在，它不参与、也不受限于尘世间男女的二元对立。将“生命”称为“她”仅仅是语言的惯例，而非界定其本质。

因此，这句诗将我们的注意力从语言和性别的表象，引向了灵性的实相。它强调，通往神圣的道路对所有人开放，因为它所关涉的“灵”，从根本上就超越了肉身的性别差异。先知对一位女性的亲密呼唤，象征着神圣之爱对每一个寻求者的呼唤，无论男女。

مولانا در بیت‌های پیشین به حدیثی اشاره می‌کند که در آن پیامبر اسلام همسرش عایشه را با نام محبت‌آمیز «حمیرا» خطاب می‌کند. او توضیح می‌دهد که «حمیرا» واژه‌ای مؤنث است و در زبان عربی، کلمهٔ «جان» نیز مؤنث به شمار می‌آید.

این بیت برای رفع یک سوءتفاهم احتمالی است. ممکن است شنونده تصور کند که مؤنث بودن این واژه، به معنای نقص یا ضعف «جان» است. مولانا فوراً این تصور را رد می‌کند و می‌گوید این صرفاً یک قرارداد زبانی است و به حقیقتِ روح لطمه‌ای نمی‌زند. «روح» یا همان حقیقت متعالی انسان، از مقوله‌های زمینی مانند مردی و زنی فراتر است. جنسیت مربوط به کالبد جسمانی است، در حالی که روح به عالمی تعلق دارد که در آن این تمایزها بی‌معناست.

بنابراین، این بیت تأکیدی است بر مقام والای روح انسانی که در قید و بندهای مادی و زبانی نمی‌گنجد و از هرگونه نسبت جنسیتی مبراست.