M1:1988 — عاشق از خود چون غذا یابد رحیق / عقل آنجا گم شود گم ای رفیق

这句诗出现在鲁米区分两种“灵魂”（جان）的段落中。他先区分了依赖于外部事物（如食物）而存在的凡俗灵魂，与那本身就是喜悦之源的、超越了物质和性别的神圣灵魂。这句诗是这一论证的高潮。

“从自身觅得纯酿”描述的是一种高级的灵性状态。这里的“爱人”（عاشق）指的不仅是世俗的恋人，更是追寻神的苏非行者。他的“食物”或“纯酿”（رحیق）不再是面包或外在的知识，而是他自身内在的神性源泉。当一个人不再依赖外部的甜味（如诗前所喻的“糖”），而自己“成为糖”时，他的喜悦和滋养便是自足且永恒的。这是一种与神性本质（ذات）合一的体验。

“理智便在那里迷航”则指出了这种体验的超理性特质。鲁米所说的“理智”（عقل）通常指“局部理智”（عقل جزوی），即我们日常用来分析、计算、辨别是非的逻辑思维。这种工具在面对神圣之爱的直接体验（或称“ حال”，即灵性状态）时是无能为力的，它会“迷失”（گم شود）。这并非贬低理智，而是指出其局限性。在神圣临在的压倒性体验面前，逻辑分析显得多余且无效。因此，鲁米称呼读者为“朋友”（رفیق），邀请我们理解这一从知识（علم）到体验（معرفت）的转变。

این بیت اوج تحولی را توصیف می‌کند که در ابیات قبل به آن اشاره شده است. مولانا پیش از این، میان کسی که شیرینی‌اش را از «شکر» (یک منبع بیرونی) می‌گیرد و کسی که خود به «شکر» (ذات شیرین) تبدیل شده، تفاوت قائل شد. عاشق در این بیت، همان کسی است که به این مقام دوم رسیده است.

«غذا یافتن از خود» به این معناست که منبع معرفت و سرزندگی او دیگر بیرونی و اکتسابی نیست، بلکه از درون ذات او که با حقیقت الهی یکی شده، می‌جوشد. این غذای درونی، «رحیق» یا شراب ناب معرفت است؛ تجربه‌ای مستقیم، بی‌واسطه و مست‌کننده از حقیقت. در چنین حالتی از وصل و مستی، «عقل» که ابزارش سنجش، تفکیک و استدلال است، کارایی خود را از دست می‌دهد. این عقل، همان «عقل جزوی» است که مولانا در بیت بعدی به صراحت آن را منکر عشق می‌خواند. در برابر تجربهٔ وحدانی و بی‌خویشی عشق، منطق دوگانه‌انگار عقل یارای همراهی ندارد و «گم» می‌شود. این «گم شدن» نه به معنای نابودی، بلکه به معنای فراتر رفتن از محدودیت‌های آن و ورود به ساحت والاتر عشق و شهود است.