M1:457 — هر که جز آگاه و صاحب‌ذوق بود / گفتِ او در گردن او‌ طوق بود

这句诗出自一个故事：一位犹太国王派其奸诈的大臣伪装成基督教圣徒，意图从内部瓦解基督教。这位大臣的言辞表面上充满虔诚与甜蜜，实则暗藏毁灭性的毒药。

鲁米在这里做出一个关键区分。对于“具慧眼、有灵性品味之人”（صاحب‌ذوق, ṣāḥib-dhawq），他们能察觉到大臣话语中甜美外表下的苦涩与恶意。然而，对于那些缺乏这种内在洞察力、只能听懂表面意思的普通信徒来说，情况则完全不同。

“他的话语，便是他颈上的枷锁”——这里的“他”指的正是那些盲从的听众。大臣的话语（گفت او）成了套在听者自己（او）脖子上的枷锁（طوق）。这枷锁象征着精神上的奴役与盲从，它紧紧束缚住信徒，使他们偏离真正的灵性道路，最终走向毁灭。鲁米用这个有力的意象警告我们：未经审视地接受权威的言论，无论其外表多么神圣，都可能成为囚禁我们灵魂的牢笼。

این بیت در داستان «وزیر مکار و پادشاه جهود» قرار دارد و به تأثیر سخنان دوپهلوی وزیر بر مسیحیان می‌پردازد. مولانا توضیح می‌دهد که کلام این وزیر ظاهری شیرین و معنوی داشت اما باطنی ویرانگر و سمی. او مانند نقره‌ای بود که ظاهرش درخشان است ولی دست را سیاه می‌کند.

در این میان، تنها کسانی که «آگاه» و «صاحب‌ذوق» بودند، یعنی از بصیرت و درک معنوی برخوردار بودند، می‌توانستند نیت پلید او را در پس کلمات فریبنده‌اش تشخیص دهند. اما اکثریت مردم که فاقد این تیزبینی بودند، سخنان او را می‌پذیرفتند. این پذیرش کورکورانه مانند «طوق» یا زنجیری بر گردنشان می‌شد که آن‌ها را به اسارت و گمراهی می‌کشاند و در نهایت به نابودی دین و ایمانشان منجر می‌شد.

مولانا با این تمثیل بر اهمیت حیاتی بصیرت در راه معنوی تأکید می‌کند. صرفاً گوش دادن به سخنان زیبا و ظاهراً روحانی کافی نیست؛ سالک باید بتواند صدق را از کذب و حقیقت را از فریب تشخیص دهد. در غیر این صورت، همان سخنانی که قرار بود راهنما باشند، به ابزار اسارت و هلاکت تبدیل می‌شوند.