M1:473 — در یکی گفته که جوع و جود تو / شِرک باشد از تو با معبود تو

此节诗句出自一个故事：一位邪恶的维齐尔（vizier，大臣）为了从内部瓦解基督教，伪装虔诚，赢得了王子们的信任。他为每一位王子写下了一卷看似神圣、实则相互矛盾的“福音”教诲，以便在他死后，王子们会因教义分歧而自相残杀。

这节诗句描述了其中一卷书的极端观点。前文提到，有的书卷推崇“斋戒”（جوع）与苦修，有的则推崇“布施”（جود）与慷慨。而这一卷书则将这两种行为——无论是自我克制还是自我奉献——都斥为“以物配主”（شرک，shirk）。

在苏非思想中，“以物配主”不仅指崇拜偶像，更深层的含义是任何将“自我”（nafs）或自身行为视为独立于上帝的创造性力量的行为。这节诗句所代表的观点是：当你认为“我”在斋戒或“我”在布施时，这个“我”就成了一个与上帝并列的伙伴，一个偶像。这种观点主张彻底的“托靠”（توکل，tawakkul）与“顺服”（تسلیم，taslīm），认为真正的虔诚是完全消解个人意志，认识到一切行为的真正动因唯有上帝。任何自认为虔诚的努力，反而成了最微妙的自大与偶像崇拜。

این بیت بخشی از داستان وزیری است که برای ایجاد تفرقه میان مسیحیان، طومارهایی با احکام جعلی و متناقض می‌نویسد تا هر گروهی راه خود را حق مطلق بداند.

در اینجا، وزیر دیدگاهی عرفانی و بسیار رادیکال را مطرح می‌کند. او در یک طومار می‌نویسد که حتی بهترین اعمال انسانی مانند ریاضت کشیدن (جوع) و بخشندگی (جود) نیز نوعی «شرک» به حساب می‌آیند. چرا؟ زیرا وقتی «تو» گرسنگی می‌کشی یا «تو» چیزی را می‌بخشی، در واقع خود را به عنوان فاعل و कर्ता در کنار خداوند (معبود) قرار می‌دهی. تو با این کار، برای خودت در مسیر معنوی، نقش و استقلالی قائل می‌شوی و این با اصل توحید که در آن تنها فاعل حقیقی خداست، در تضاد است.

این دیدگاه، که در عرفان اسلامی به «توحید افعالی» مشهور است، معتقد است که سالک باید از دیدن خود به عنوان منشأ اثر فراتر رود و همه چیز را فعل خداوند بداند. البته مولانا این دیدگاه را در اینجا از زبان وزیر حیله‌گر بیان می‌کند تا نشان دهد چگونه عمیق‌ترین مفاهیم عرفانی نیز می‌توانند ابزاری برای تفرقه و گمراهی شوند، به‌خصوص وقتی به صورت مطلق و بدون در نظر گرفتن مراحل سلوک به دیگران عرضه شوند. بیت‌های بعدی بلافاصله این ایده را با ایده‌های متضاد دیگری نقض می‌کنند.