M1:569 — جمله در خشکی چو ماهی می‌طپند / آب را بگشا ز جو بر دار بند

这句诗是鲁米所讲述故事中的一个情感高潮。故事中，一位邪恶的维齐尔（Wazīr，即大臣）为了摧毁一个基督教社群，伪装成一位苦行的圣徒，赢得了所有人的信任和爱戴。然后，他突然退隐到一个洞穴中，切断了与信众的所有联系，让他们陷入巨大的困惑与精神痛苦之中。

民众聚集在洞口，绝望地哀求他回来。这句诗正是他们心声的呐喊。他们使用的意象——“离水的鱼”（ماهی در خشکی）——是苏菲（Sufi）文学中一个经典而有力的比喻，象征着灵魂与神圣源泉（即“水”）的分离。鱼的生命完全依赖于水；同样，这些信徒感到，他们的灵性生命完全依赖于这位“圣人”的引导和存在。他的缺席就像是把他们扔在了干涸的陆地上，让他们痛苦地挣扎、濒临死亡。

诗的第二句“打开水闸，移除那水渠的阻碍”，将这位“圣人”的退隐比作一道人为的障碍，堵住了生命之水的流动。民众相信，只要他愿意，他就能轻易地移除这道“障碍”（بند），让智慧与恩典的“水”（آب）再次流淌，滋养他们干渴的灵魂。这句恳求既表达了他们极度的依赖，也讽刺地揭示了他们的盲目——他们不知道，他们所恳求的这位“救主”，恰恰是他们苦难的始作俑者。

این بیت، اوج استیصال و التماس مریدانی را به تصویر می‌کشد که فریب وزیر مکار را خورده‌اند. آنها غیبت او را به خشکی و کلام و حضورش را به «آب حیات» تشبیه می‌کنند. این تصویرسازی در ادبیات عرفانی بسیار رایج است: سالک بدون راهنمایی مرشد یا بدون فیض الهی، مانند ماهی است که از دریا جدا افتاده و در خشکی در حال تپیدن و جان دادن است. «آب» نماد معرفت، هدایت، و ارتباط معنوی است و «جوی» کانال رسیدن این فیض است. «بند» نیز همان مانعی است که وزیر با انزوا و دوری گزیدن خود ایجاد کرده است.

مریدان با این تشبیه، نهایت وابستگی و نیاز خود را به وزیر ابراز می‌کنند و از او می‌خواهند که «سد» این جدایی را بردارد تا «آب» معرفت او دوباره در زندگی‌شان جاری شود. آنها نمی‌دانند که این «خشکی» و تشنگی، خود بخشی از نقشه‌ی وزیر برای به انحراف کشاندن آنهاست و او هیچ آبی برای عرضه ندارد.