M3:4166 — رحمتش بر قهر از آن سابق شدست / تا که سرمایهٔ وجود آید بدست

这句诗出自鹰嘴豆在锅中被煮的比喻。鹰嘴豆抱怨火焰的灼烧，而厨娘解释说，这并非出于恶意，而是为了让它变得美味可口，融入更高的生命形态。这句诗将这一过程提升到了神学层面。

它引用了著名的圣训“我的慈悲超越了我的愤怒”（رحمتي سبقت غضبي）。鲁米在此解释了这句圣训的哲理：神的“惩戒”（قهر），即生命中的苦难与考验（如此处的沸煮），并非最终目的。它的前提是神的“慈悲”（رحمت），即生命本身的赠予。神首先仁慈地赋予我们“存在”（وجود）——我们的身体、感官、情感和生命力——这便是我们的“本钱”（سرمایه）。

没有这份本钱，考验便无从谈起。就像鹰嘴豆，它必须先在花园里吸收水分、茁壮成长（慈悲的体现），然后才能进入锅中接受火的试炼（惩戒的体现），最终实现自身的升华。因此，生命中的苦难不是对我们存在的否定，而是为了转化我们已经拥有的、源自慈悲的“存在资本”，使其臻于完美。

این بیت در ادامه‌ی تمثیل نخود در دیگ جوشان، یک اصل بنیادین در عرفان مولوی را بیان می‌کند. نخود (نماد انسان سالک) از آتش رنج و سختی‌ها (قهر الهی) شکایت می‌کند. مولوی توضیح می‌دهد که این سختی‌ها برای نابودی تو نیست، بلکه برای پخته شدن و رسیدن به کمال است. اما انسان چگونه می‌تواند این رنج را تحمل کند؟ پاسخ در همین بیت است: خداوند ابتدا با رحمت خود به انسان «سرمایه‌ی وجود» می‌بخشد.

این «سرمایه» همان لذت‌ها، خوشی‌ها، توانایی‌ها و استعدادهای اولیه‌ای است که خداوند در وجود انسان قرار داده است. همان‌طور که نخود در باغ از آب و آفتاب بهره‌مند شده و رشد کرده (بیت ۴۱۶۴)، انسان نیز در زندگی از نعمت‌های الهی برخوردار می‌شود. این لذت‌ها و توانمندی‌ها، گوشت و پوست معنوی او را می‌سازند. بدون این سرمایه‌ی اولیه، انسان در برابر سختی‌ها و آزمون‌ها (قهر) تاب نمی‌آورد و از هم می‌پاشد.

بنابراین، تقدم رحمت بر قهر یک تدبیر حکیمانه است. ابتدا خداوند با لطف خود به ما وجود و توانایی می‌بخشد و سپس با آزمون‌ها و سختی‌ها ما را به چالش می‌کشد تا آن سرمایه را در راه عشق او «ایثار» کنیم و به مرتبه‌ای بالاتر از وجود دست یابیم. این رنج، نه از روی کینه، بلکه از سر عشق و برای تکامل بخشیدن به ماست.