阅读卷 3

卷 3 · 4809 联 · 228 节

دفتر سوم

Book III

دیباچهٔ دفتر سوم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الحِکَمُ جُنُودُ الله یُقَوِّی بِها اَرواحُ الْمُریدینَ، یُنَزِّهُ عِلْمَهُم عَنْ شائِبَةِ الْجَهْلِ وَعَدْلَهُم عَنْ شائِبَةِ الظُّلْمِ وَ جُودَهُمْ عَنْ شائِبَةِ الرِّیاءِ وَ حِلْمَهُمْ عَنْ شائِبَةِ السَّفَهِ، وَ یُقَرِّبُ اِلَیْهِمْ ما بَعُدَ عَنْهُم مِنْ فَهْمِ الْاخِرَةِ، وَیُیَسِّرُ لَهُمْ ما عَسُرَ عَلَیْهِمْ مِنَ الطّاعَةِ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ هِیَ مِنْ بَیِّناتِ الْاَنْبیاءِ وَدَلائِلِهِمْ، تُخْبِرُ عَنْ اَسرارِ اللهِ وَ سُلطانِهِ المَخصُوصِ بِالعارِفینَ وَ اِدارَتِهِ اَلفَلَکَ النُّورانِیَّ الرَّحمانِیَّ الدُرِّیَّ الحاکِمَ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ الکُرِیّ، کَما اَنَّ العَقلَ حاکِمٌ عَلَی الصُّوَرِ التُّرابِیَّةِ وَ حَواسِّهَا الظّاهِرَةِ وَ الباطِنَةِ فَدَوَرانُ ذلِکَ الفَلَکِ الرُّوحانِیّ حاکِمٌ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ وَ الشُّهُبِ الزّاهِرَةِ وَ السُّرُجِ المُنیرَةِ وَ الرِّیاحِ المُنشَئَةِ وَ الاَراضِی المَدحیَّةِ وَ المِیاهِ المُطَّرِدَةِ. نَفَعَ اللهُ بِها عِبادَهُ وَ زادَهُم فَهماً. وَ اِنَّما یَفهَمُ کُلُّ قاریٍ عَلی قَدرِ نُهیَتِةِ وَ یَنسُکُ النّاسِکُ عَلی قَدرِ قُوَّةِ اِجتِهادِةِ وَ یُفتِی المُفتی مَبلَغَ رَأیِهِ وَ یَتَصَدَّقُ المُتَصَدِّقُ بِقَدرِ قُدرَتِهِ وَ یَجُودُ الباذِلُ بِقَدرِ مَوجُودِهِ وَ یَقتَنِی المَجُودُ عَلَیهِ ما عَرَفَ مِن فَضلِهِ وَ لکِن مُفتَقِدُ الماءِ فِی المَفازَةِ لا یَقصُرُ بِهِ عَن طَلَبِهِ مَعرِفَتُهُ ما فِی البِحارِ وَ یَجِدُّ فی طَلَبِ ماءِ هذِهِ الحَیاةِ قَبلَ اَن یَقطَعَهُ المَعاشُ بِالاِشتِغالِ عَنهُ و تُعَوِّقَهُ العِلّةُ و الحاجَة وَ تَحُولَ الاَغراضُ بَینَهُ وَ بَینَ ما یَتَسَرَّعُ اِلَیهِ وَ لَن یُدرِکَ العِلمَ مؤثِرُ هَوًی وَ لا راکِنٌ اِلی دَعَةٍ وَ لا مُنصَرِفٌ عَن طَلَبِهِ وَ لا خائِفٌ عَلی نَفْسِهِ وَ لا مُهتَمٌّ لِمَعیشَتِهِ اِلا اَن یَعُوذَ بِاللهِ وَ یُؤثِرَ دینَهُ عَلی دُنیاهُ وَ یَاخُذَ مِن کَنزِ الحِکمَةِ الاَموالَ العَظیمَةَ الَّتی لا تُکسَدُ وَ لا تُورَثُ میراثَ الاَموالِ وَ الاَنوارَ الجَلیلَةَ و الجَواهِرَ الکَریمَةَ وَ الضّیاعَ الثَّمینَةَ، شاکِراً لِفَضلِهِ مُعَظِّمًا لِقَدرِهِ مُجَلِّلاً لِخَطَرِهِ. وَ یَستَعیذَ بِاللهِ مِن خَساسَةِ الحُظُوظِ وَ مَن جَهلٍ یَستَکثِرُ القَلیلَ مِمّا یَری فی نَفسِهِ وَ یَستَقِلُّ الکَثیرَ العَظیمَ مِن غَیرِهِ وَ یُعجَبُ بِنَفسِهِ بِما لَم یَأذَن لَهُ الحَقُّ. وَ عَلی العالِم الطّالِبِ اَن یَتَعَلَّمَ ما لَم یَعلَم و اَن یُعَلِّمَ ما قَد عَلِمَ و یَرفُقَ بِذَوِی الضَّعفِ فِی الذِّهنِ وَلا یُعجَبَ مِن بَلادَةِ اَهلِ البَلادَةِ وَلا یُعَنِّفَ عَلی کَلیلِ الفَهمِ، کَذلِک کنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیکُم سُبحانَهُ وَ تَعالی عَن اَقاویلِ المُلحِدینَ وَ شِرکِ المُشرِکینَ وَ تَنقیصِ النّاقِصینَ وَ تَشبیهِ المُشَبِّهینَ وَ سُوءِ اَوهامِ المُتَفَکِّرینَ وَ کَیفیّاتِ المُتَوَهِّمینَ، وَ لَه الحَمدُ وَ المَجدُ عَلی تَلفیقِ الکِتابِ المَثنَویِّ الاِلهِیِّ الرَّبانیِّ وَ هُوَ المُوَفِّقُ وَالمُفضِّلُ وَ لَهُ الطَّولُ وَ المَنُّ لا سِیَّما عَلی عِبادِهِ العارِفینَ. یرِیدُونَ لِیطْفَؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ، انّا نحن نزَّلنا الذِّکر و انّا له لحافِظون، فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.

或用你的语言阅读:

已有
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغاز序言 68 联
  2. 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح贪婪地吃小象而拒绝忠告者的故事 36 联
  3. 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان有关小象事件的延续 33 联
  4. 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیل回到大象的故事 34 联
  5. 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوب阐明挚爱者的过失胜过陌生人在挚爱者面前的正确行为 8 联
  6. 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ای真主命令摩西(愿主福安之):“以你未曾犯罪的口呼唤我。” 9 联
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است阐明说“阿拉”是真主应答的本质 47 联
  8. 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیار乡下人欺骗城里人,再三恳求邀请他 46 联
  9. 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا示巴人的故事,他们的恩典使他们傲慢,傲慢和忘恩负义的恶果降临在他们身上,并阐明感恩和忠诚的优点 16 联
  10. 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای او每天早上,受苦者聚集在耶稣(愿主福安之)的修道院门前,祈求他的祈祷以获得治愈 66 联
  11. 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سبا示巴人故事的其余部分 48 联
  12. 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی ده主人应乡下人邀请前往乡村的故事的延续 20 联
  13. 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحرا从水面召唤鸭子到陆地 42 联
  14. 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند关于达尔万人的故事,以及他们如何巧施计谋,在不受穷人干扰的情况下收获果园 23 联
  15. 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی ده主人前往乡村 35 联
  16. 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی ده主人及其随从前往乡村 35 联
  17. 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بود马吉农爱抚着那只住在莱拉家巷子里的狗 31 联
  18. 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان را主人及其随从抵达乡村,村民对他们视而不见,不认识他们 123 联
  19. 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالان豺狼掉进染缸,被染上颜色,在豺狼中自称孔雀 11 联
  20. 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنان吹牛者每天早上用羊脂涂抹嘴唇和胡须,然后在同伴面前说:“我吃过这个,吃过那个。” 15 联
  21. 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بود巴勒姆·巴乌尔感到安全,他曾通过真主的考验并从中脱颖而出 19 联
  22. 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بود那只掉进染匠缸里的豺狼自称孔雀 12 联
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کرد法老与他自称神灵,像那只自称孔雀的豺狼 12 联
  24. 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ解读“你必能从他们言语的腔调中辨认出他们” 7 联
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالی关于哈鲁特和马鲁特的故事,以及他们对真主考验的无畏 43 联
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدن法老梦见穆萨(摩西)降临,并思忖对策 15 联
  27. 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلام为穆萨诞生之事在战场上召集以色列人 3 联
  28. 028 بخش ۲۸ - حکایت故事 14 联
  29. 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حمل法老从战场回到城里,欣喜于在怀孕之夜将以色列男丁与其妻分开 6 联
  30. 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلام伊姆兰与穆萨的母亲相会,穆萨的母亲怀孕了 10 联
  31. 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشی伊姆兰在交合后嘱咐妻子:“你没见过我。” 8 联
  32. 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگ法老被那声音吓坏了 6 联
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدان穆萨之星出现在天空,占星家在战场上大声疾呼 36 联
  34. 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکر法老召集新生儿的母亲到战场,意图欺骗 10 联
  35. 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش انداز穆萨诞生,官差来到伊姆兰家,真主启示穆萨的母亲将穆萨投入火中 11 联
  36. 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکن真主启示穆萨的母亲将穆萨投入水中 17 联
  37. 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد捕蛇人的故事,他以为冰冷的龙死了,就用绳子缠着它带到巴格达 91 联
  38. 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلام法老威胁穆萨 9 联
  39. 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردش穆萨回应法老的威胁 6 联
  40. 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلام法老回应穆萨 5 联
  41. 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون را穆萨回应法老 4 联
  42. 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلام法老回应穆萨,真主启示穆萨 8 联
  43. 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداین穆萨给予法老时间,让他从各城召集魔术师 58 联
  44. 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحران法老派人去各城寻找魔术师 17 联
  45. 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلام两位魔术师召唤父亲的灵魂,询问穆萨的真相 9 联
  46. 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خود已故魔术师与孩子们对话 14 联
  47. 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتند将尊贵的《古兰经》比作穆萨的杖,将穆斯塔法(先知穆罕默德)的逝世比作穆萨的梦,并将企图篡改《古兰经》的人比作那两个在穆萨睡着时企图偷取他杖的魔术师的孩子 48 联
  48. 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس魔术师们从各城来到法老面前,获得奖赏,并自信地拍胸脯说:“这由我们来负责对付你的敌人。” 14 联
  49. 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل关于大象的形态和样貌的争论 103 联
  50. 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوای调和这两种圣训:“对不信的赞同即是不信”和“凡不满意我的判决者,就去寻找除我之外的神灵吧” 14 联
  51. 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتست关于困惑阻碍探索与思考的例子 10 联
  52. 052 بخش ۵۲ - حکایت故事 20 联
  53. 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذموم关于一位情人沉浸于阅读情书的故事,他在所爱之人面前研究情书,而所爱之人却不喜,因为“在证据在场时寻求证据是丑陋的,在达到已知后仍沉溺于知识是可鄙的” 44 联
  54. 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا می‌کرد کی مرا روزی حلال ده بی رنج关于在大卫时代,有个人日夜祈祷:“赐予我不用劳作就能获得的合法生计吧”的故事 35 联
  55. 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ می‌خواهد آن را ازو那头牛热切地跑进祈祷者的家中,先知(愿主福安之)说:“真主喜爱在祈祷中恳求的人。”因为对真主本身的需求以及乞求者的恳切比他向真主所求之物更为重要 5 联
  56. 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستن诗人致歉并寻求帮助 20 联
  57. 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علم说明知识有两翼,而臆测只有一翼,不完全的猜测在飞翔中是有缺陷的,如同对知识中臆测与确信的例子 12 联
  58. 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی به‌وَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان به‌وی و حکایت معلم一个人因他人的赞扬和顾客的渴望而虚弱的例子,以及老师的故事 17 联
  59. 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم است人类的智力在天赋本性上各不相同,而在穆尔太齐赖派看来是相同的,智力的差异源于知识的获取 7 联
  60. 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد را孩子们让老师产生错觉 9 联
  61. 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقان法老也因民众的赞扬而虚弱地生病 7 联
  62. 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهم老师因错觉生病 15 联
  63. 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوری老师躺在床上,因虚弱而呻吟 9 联
  64. 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزاید孩子们第二次让老师产生错觉,说他会因为我们读《古兰经》而头痛加剧 4 联
  65. 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکر孩子们用这个计谋摆脱了学堂 8 联
  66. 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستاد孩子们的母亲去看望老师 12 联
  67. 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحست阐明身体如同灵魂的衣裳,手是灵魂的袖子,脚是灵魂的靴子 4 联
  68. 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همه‌ای چو بی منی بی همه‌ای ور بی همه‌ای چو با منی با همه‌ای隐居山中的苦行僧的故事,以及与世隔绝和独处的甜蜜,进入“我是那些记念我者的伴侣,是那些亲近我者的知己”的境界:如果你与万物同在,却没有我,你便一无所有;如果你一无所有,但与我同在,你便拥有一切 10 联
  69. 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازو金匠预见了事情的结局,并按照结局与借秤之人交谈 10 联
  70. 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درخت那位山中隐士故事的续篇,他曾发誓不从树上摘取山果,也不摇晃树木,不直接或暗示地告诉任何人去摇晃,只吃风从树上吹落的果实 16 联
  71. 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیدا将天命的束缚和罗网比作隐秘的形象,通过其影响显现 22 联
  72. 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده به‌کندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلت那位立誓的穷人因从树上摘梨而心神不宁,真主的惩罚立即降临 6 联
  73. 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش را长老被指控与窃贼为伍,并被斩断双手 27 联
  74. 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دست断臂长老的奇迹,他用两只手编织篮子 16 联
  75. 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پا法老的魔术师们敢于砍断手脚的原因 25 联
  76. 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادر骡子对骆驼说:“我经常跌倒,你却很少跌倒”的故事 17 联
  77. 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلام乌扎尔(以斯拉)的驴子在真主的许可下,腐烂后重新组合,并在乌扎尔眼前重新构建 9 联
  78. 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خود一位长老不为子女之死而悲伤 27 联
  79. 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندان长老解释不为子女哭泣的原因 36 联
  80. 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائت盲眼长老阅读《古兰经》时重见光明的故事 7 联
  81. 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشد卢格曼看到大卫制造环圈时耐心等待,没有提问,心想:“耐心不问,或许会带来解脱。” 13 联
  82. 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحف盲人与《古兰经》故事的续篇 23 联
  83. 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضی‌اند به‌احکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردان描述某些圣人,他们满足于神的旨意,不祈求改变 6 联
  84. 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش را巴赫鲁勒询问那个苦行僧 40 联
  85. 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتش关于杜库齐(愿主怜悯他)及其奇迹的故事 17 联
  86. 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقی回到杜库齐的故事 21 联
  87. 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربت尽管穆萨(摩西)拥有完美的预言和亲近,却仍然寻求希德尔(赫兹尔)的秘密 11 联
  88. 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقی回到杜库齐的故事 12 联
  89. 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحل七支蜡烛朝向海岸的景象 6 联
  90. 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمع七支蜡烛融为一支 10 联
  91. 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مرد七个人眼中所见的蜡烛 2 联
  92. 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درخت那些蜡烛变成了七棵树 6 联
  93. 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلق那些树木从人们眼中隐去 37 联
  94. 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درخت那七棵树变成了一棵 8 联
  95. 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درخت那七棵树变成了七个人 30 联
  96. 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامت杜库齐(愿主怜悯他)领头礼拜 38 联
  97. 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قوم杜库齐带领那个民族进行礼拜 18 联
  98. 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقی民族跟随杜库齐礼拜 27 联
  99. 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستن说明在审判日,因真主审判的威严,向右侧的问候暗示着寻求先知们的帮助和代祷 9 联
  100. 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدن杜库齐在礼拜中听到那艘即将沉没的船的呼喊 26 联
  101. 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازم明智之人的想象 6 联
  102. 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتی杜库齐为拯救船只而祈祷和代求 73 联
  103. 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمین那群人否认杜库齐的祈祷和代求,他们飞走,消失在隐秘的帷幕中,杜库齐困惑不解:他们是飞到空中去了,还是钻进了地下? 25 联
  104. 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای او再次讲述大卫时代那个寻求不劳而获的合法生计者的故事,以及他祈祷得到应允 9 联
  105. 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلام两位对头来到大卫面前 61 联
  106. 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیه大卫听取两位对头的话,并询问被告 13 联
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاو大卫判决杀死牛的人 7 联
  108. 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلام那人因大卫的判决而哀求 19 联
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شود大卫独处,以便真相显现 4 联
  110. 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلام大卫判决牛主:放弃牛,牛主指责大卫 6 联
  111. 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی ده大卫判决牛主:将你所有财产都给他 17 联
  112. 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کند大卫决心召集民众到那片沙漠,揭露秘密,断绝所有争论 13 联
  113. 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیا手、脚和舌头在今世就为压迫者作证 17 联
  114. 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درخت走向那棵树 14 联
  115. 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت برو大卫在证据确凿后判处杀人者死刑 18 联
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بی‌کسب و بی‌حساب阐释:人的私欲如同那控告牛的杀人者,那牛是理智的杀手,而大卫是真理的代表,或如同真理的代理人谢赫,在他的力量和帮助下,才能杀死暴君,无需劳作便可富足,获得无法估量的给养 66 联
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقان耶稣为避愚人而逃往山上 30 联
  118. 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقان示巴人的故事,他们的愚蠢以及先知们的劝告对愚人无效 28 联
  119. 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامن描述那远视的盲人、那耳聪的聋子以及那长袍赤裸之人 29 联
  120. 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشان描述示巴城的美好与他们的忘恩负义 12 联
  121. 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سبا真理的使者前来劝告示巴人 41 联
  122. 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبران众人向先知们索要神迹 23 联
  123. 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا را众人诬陷先知们 5 联
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته است兔子们派一只兔子去对大象说:我是天上月亮的使者,警告你不要靠近这水泉,正如《卡利莱与迪木乃》中所述 16 联
  125. 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان را先知们回应他们的嘲讽并举例说明 31 联
  126. 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهی阐释:并非所有人都能恰当地举例,尤其是在神圣之事上 10 联
  127. 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختن挪亚时代,人们在建造方舟时嘲讽地举例 4 联
  128. 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه می‌کنی نیم‌شب در بن این دیوار گفت دهل می‌زنم小偷的故事:深夜有人问他在墙根下做什么,他说我在敲鼓 7 联
  129. 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمان回应那些否认兔子从天上月亮向大象传信的比喻 35 联
  130. 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازم审慎的意义与审慎之人的例子 21 联
  131. 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا那只因贪婪和欲望而放弃审慎的鸟儿所面临的灾难 23 联
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان را狗儿们每年冬天都发誓:等夏天来了,我们就要为冬天盖房子 15 联
  133. 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانه阻止先知们劝诫和提出决定论式论据 9 联
  134. 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان را先知们对决定论者的回应 8 联
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه را异教徒们重复决定论的论据 5 联
  136. 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان را先知们再次回应他们 26 联
  137. 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهم‌السلام人们反复向先知们提出倾向性异议 7 联
  138. 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلام先知们再次回应 28 联
  139. 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرها创造地狱和今世监狱的智慧,作为骄傲者的礼拜场所,因为他们是“顺服或不情愿地前来” 15 联
  140. 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطة阐释:真主使君王的形象成为制服不服从真主的暴君的手段,正如穆萨在耶路撒冷郊区建造了一扇小门,以便以色列的暴君在进入时鞠躬,即“你们应当鞠躬着进入城门,并说:‘宽恕!’” 16 联
  141. 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهی苏菲派对空荡荡餐桌的爱恋故事 16 联
  142. 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دو雅各布独享从约瑟夫身上品尝真理之杯、闻到真理之香的体验,而约瑟夫的兄弟和其他人都被剥夺了这两者 25 联
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حق一位国王和他的仆人的故事,仆人热爱礼拜,与真主有深厚的亲近感 22 联
  144. 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسل先知们因不信者的拒绝而绝望,引用“直到使者们绝望时” 16 联
  145. 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجا阐释:模仿者的信仰是恐惧与希望 11 联
  146. 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاء阐释:先知曾说:真主有隐藏的圣徒 6 联
  147. 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختن艾奈斯把手帕扔进烈火的炉子里却没有烧着的故事 20 联
  148. 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بی‌آبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداخته先知援助口渴绝望、骆驼和人都伸出舌头、准备赴死的阿拉伯商队的故事 33 联
  149. 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالی神迹般地使那仆人的皮囊充满水,并奉真主之命使那黑仆人脸色变白 14 联
  150. 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداخت主人看到仆人脸色变白却不认识他,说:你杀了我仆人,我要为你复仇,真主把你交到我手里了 27 联
  151. 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید‌؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی ‌«امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار‌، گواه استحقاق است阐释:真主所赐予和创造的一切,包括天地、实体和偶性,都是因为渴望而创造的;人必须使自己渴望某物,真主才会赐予;“谁应答陷入困境者的祈祷呢?”困境是获得资格的证明 16 联
  152. 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسی‌وار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلم那位异教徒妇女带着她正在哺乳的孩子来到穆斯塔法面前,孩子像耶稣一样,因先知穆罕默德的神迹而开口说话 18 联
  153. 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادن老鹰叼走穆斯塔法的鞋子,飞到空中,倒置过来,一条黑蛇从鞋子里掉出来 17 联
  154. 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسرا从这个故事中吸取教训,并确信“艰难之后必有轻松” 11 联
  155. 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیور那人向穆萨求学禽兽之语 20 联
  156. 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آن真主向穆萨启示:教他所求的部分 17 联
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلام那求学者满足于学习家禽和狗的语言,穆萨应允 8 联
  158. 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ را公鸡对狗的回答 18 联
  159. 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعده公鸡因那三个诺言落空而在狗面前感到羞愧 14 联
  160. 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجه公鸡预告主人的死亡 24 联
  161. 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنید那人听到公鸡预告自己的死讯后,连忙跑向穆萨求救 16 联
  162. 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیا穆萨为那人祈祷,愿他带着信仰离开人世 7 联
  163. 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلام真主应允了穆萨的祈祷 9 联
  164. 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست ترا一位妇人因孩子夭折而哭泣,得到回应:这是你修行的补偿,也是你为圣战者进行奋斗的替代 20 联
  165. 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زره哈姆扎不穿盔甲上阵 10 联
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق را哈姆扎回应众人 65 联
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شرا避免买卖中受骗的策略 23 联
  168. 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادی比拉勒欣喜地离世 18 联
  169. 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگ肉体因死亡而衰败的智慧 10 联
  170. 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگی将世界比作表面宽阔实则狭窄,将睡眠比作摆脱这种狭窄 21 联
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلی阐释:一切怠惰、忧愁、懒散和黑暗都源于肉体,因为它是物质的、低级的 17 联
  172. 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاس正文与类比的比较 19 联
  173. 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخ听众和求道者在谢赫口中涌出智慧时的礼仪 16 联
  174. 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نی每种动物都能闻到敌人的气味并加以防范,以及那些无法躲避、无法逃脱、无法对抗敌人的人的徒劳和损失 17 联
  175. 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیز通过例子和模仿了解某物与了解某物本质之间的区别 23 联
  176. 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهت在关系和方向不同时,统一和调和对同一事物的否定和肯定 11 联
  177. 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویش苦行僧的消亡与永存问题 17 联
  178. 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان را世界之首的代理人被诬陷,因惧怕性命而逃离布哈拉,但爱情又将他牵引回去,因为对恋人来说,性命之事是微不足道的 14 联
  179. 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالی圣灵在玛丽亚裸身沐浴时以人形显现,玛丽亚向真主寻求庇护 68 联
  180. 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینست圣灵对玛丽亚说:我是真主派来给你的使者,不要惊慌,不要躲避我,这是命令 21 联
  181. 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وار那位代理人因爱而决定毅然返回布哈拉 19 联
  182. 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاتر一位情人问他的异乡恋人:你觉得哪个城市最美好、最繁华、最庄严、最富饶、最令人心旷神怡? 4 联
  183. 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن او朋友们阻止他返回布哈拉,并威胁他,他却毫不在乎 18 联
  184. 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشق恋人因爱而对劝告者和指责者毫不在乎 29 联
  185. 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخارا那深情的仆人走向布哈拉 12 联
  186. 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدن那毫不在乎的恋人进入布哈拉,朋友们警告他不要露面 12 联
  187. 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان را恋人回应那些指责者和威胁他的人 32 联
  188. 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشست当那恋人放弃自己的生命后,他与心爱之人相遇 6 联
  189. 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شد描述那座杀害恋人的清真寺,以及那位寻找死亡、毫不在乎的恋人如何在其中作客 9 联
  190. 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجد在那座清真寺作客 7 联
  191. 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مرورا清真寺的人责备那作客的恋人在此过夜,并威胁他 8 联
  192. 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان را恋人回应指责者 14 联
  193. 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیند盖伦对今生世界的爱恋,他的技艺只在此处有用,他并未掌握在彼世市场上有用的技艺,在那里他发现自己与普通人无异 33 联
  194. 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجد清真寺的人再次责备那作客的人在那清真寺过夜 43 联
  195. 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختن魔鬼对古莱什人说:去和艾哈迈德作战吧,我会帮助你们,我会召唤我的部落前来相助。但在两军相遇时却逃走了 43 联
  196. 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کش指责者们反复劝告那作客的、杀客的清真寺中的客人 9 联
  197. 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندی客人回应他们,并举例说明:守卫用鼓声驱赶了一匹被绑在鼓上的骆驼 71 联
  198. 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند比喻信徒在苦难中的逃避和不耐,如同豌豆和其他食材在沸腾的锅中不安躁动,急于跳出来 37 联
  199. 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شود比喻信徒在了解苦难的善恶后变得忍耐 7 联
  200. 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود را女主人对豌豆的解释,以及女主人将豌豆煮沸的智慧 9 联
  201. 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق او那位杀客清真寺的客人故事的其余部分,以及他的坚定和真诚 15 联
  202. 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمان提及理解力低下者所产生的邪恶念头 17 联
  203. 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطن解释先知穆罕默德的圣训:“《古兰经》有外在和内在,其内在又有七重内在” 6 联
  204. 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکن阐释:先知和圣徒们前往山洞和山脉并非为了隐藏自己,也不是为了避免世人的困扰,而是为了引导世人,并尽可能地鼓励他们脱离尘世 8 联
  205. 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلام将圣徒的形象和圣徒的言语比作穆萨的杖和耶稣的咒语的形象 10 联
  206. 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیر解释“山岳啊,你应与他一同赞颂,鸟儿啊!” 14 联
  207. 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خود嘲讽者因自己理解力不足而在《玛斯纳维》中提出的反驳 10 联
  208. 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسان比喻小马驹因驯马师的干扰而不敢饮水 29 联
  209. 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کش那位杀客清真寺的客人的故事余下部分 5 联
  210. 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ解释经文“你用你的骑兵和步兵去骚扰他们” 19 联
  211. 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد را那位清真寺的客人在半夜听到一道符咒声 32 联
  212. 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهان那位恋人与世界之首相遇 44 联
  213. 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنس每一种元素吸引其同类,这些同类被囚禁在人的复合体中,与非同类分离 14 联
  214. 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روح‌اند灵魂也被吸引到灵性世界,向往其归宿,并脱离那些束缚灵魂的身体部分 27 联
  215. 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بود为了让人了解主宰和征服者,有时取消计划,有时又允许计划生效,以期让人有所期待,然后又将其打破,以作警醒 11 联
  216. 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِ先知(愿主福安之)看着俘虏们微笑,说道:“我惊奇于那些被铁链和镣铐拖入天堂的人。” 13 联
  217. 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایه‌ای طاعنان می‌گفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان می‌گفتید تا گمان آید کی شما طالب حق‌اید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینید解读《古兰经》经文:“如果你们寻求胜利,那么胜利已经降临。”即,诽谤者曾说,愿真主在我和穆罕默德(愿主福安之)之间赐予公义者胜利和帮助,你们之所以这样说,是想让人觉得你们是无私的真理追求者。现在我们已赐予穆罕默德胜利,以便你们认清真理的拥有者。 17 联
  218. 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بی‌مراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوست先知(愿主福安之)从侯代比亚无功而返的秘密:真主称之为“我们已赐予你一个明显的胜利”,表面上是封闭,实际上是开放,就像刺破水袋表面上是破坏,实际上是使其完整并发挥其功用。 9 联
  219. 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متی解释这则圣训:穆斯塔法(愿主福安之)说:“不要让我优于优努斯·本·马塔。” 16 联
  220. 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت او先知(愿主福安之)得知他们对他的嘲讽 33 联
  221. 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسور阐明叛逆者在其征服之中被征服,在其胜利之中被俘虏 40 联
  222. 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلب爱人以爱者不知、不盼、不期、亦无外显迹象的方式吸引着爱者,唯有掺杂着绝望的恐惧与持续的追求 23 联
  223. 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلام蚊子向苏莱曼(所罗门)求助,控诉风的侵扰 22 联
  224. 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکم苏莱曼(所罗门)命令受委屈的蚊子在审判殿传唤其对手 18 联
  225. 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آید爱人抚慰昏迷的爱者,使其苏醒 30 联
  226. 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوق昏迷的爱者苏醒过来,转向赞美和感谢爱人 55 联
  227. 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانی一个经历漫长分离和诸多考验的爱者的故事 31 联
  228. 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ爱者找到了被爱者,并阐明寻觅者终将寻得,正如“谁行了一丝一毫的善事,他都将看见它” 31 联