阅读› 卷 4› 解释先知穆斯塔法（愿主福安之）的这则圣训：真主创造了天使，赋予他们理性；创造了野兽，赋予它们欲望；创造了人类，赋予他们理性和欲望。所以，谁的理性战胜了欲望，他就高于天使；谁的欲望战胜了理性，他就低于野兽。› 诗联 1517
M4:1517 — علم راه حق و علم منزلش / صاحب دل داند آن را با دلش
M4:1517
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
شناخت راه معنوی و معرفت به ذات خداوند، دانشی نیست که با عقل و حواس ظاهری به دست آید، بلکه معرفتی قلبی است که تنها اهل معنا و عارفان به آن دست مییابند.
مولانا در این بیت، دو نوع دانش را در برابر هم قرار میدهد. پیش از این بیت، او از علوم دنیوی مانند هندسه، نجوم و فلسفه انتقاد کرده و آنها را «علم بنای آخور» نامیده است؛ یعنی دانشی که تنها به کار حفظ و بقای جنبهٔ حیوانی انسان میآید و راهی به آسمانها و حقایق معنوی نمیبرد.
در مقابل آن علوم، در این بیت از «علم راه حق» و «علم منزلش» سخن میگوید. این دانش، معرفتشناسی عرفانی است: شناخت مسیر سلوک و معرفت به مقصد نهایی که همان ذات حق است. مولانا تأکید میکند که این علم، اکتسابی و عقلانی نیست. ابزار شناخت آن نه کتاب و استدلال، بلکه «دل» است. تنها «صاحبدل»، یعنی عارف واصل و انسان کامل که قلبش از آلودگیها پاک و به عالم معنا متصل شده، میتواند این حقیقت را شهود و درک کند. این دانش از جنس «حضور» و «شهود» است، نه «حصول» و دانش مفهومی.
- منزلش
- مقصد او، جایگاه نهایی او. در اینجا مقصود، ذات خداوند و مقام قرب الهی است.
- صاحب دل
- عارف، انسان کامل، کسی که به معرفت قلبی و شهودی رسیده است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.