阅读› 卷 5› 阐明没有任何恶毒的眼神能像自满的眼神那样对人致命，除非他的眼睛已被真主之光取代，以至于他“以他所闻，以他所见”，而他自己也已不再是他自己。› 诗联 504
M5:504 — عبرتی گیر اندر آن که کن نگاه / برگ خود عرضه مکن ای کم ز کاه
M5:504
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
از ماجرای چشمزخم خوردن پیامبر درس بگیر و از به رخ کشیدن فضائل و داشتههای خود پرهیز کن، زیرا تو در برابر چنین خطری بسیار آسیبپذیری.
این بیت در ادامه داستان تأثیر «چشم بد» بر پیامبر اسلام (ص) آمده است. مولانا پس از شرح اینکه چگونه حتی وجود استواری چون پیامبر نیز از نگاه بدخواهانه دیگران دچار لغزش شد (لغزشی ظاهری و جزئی برای نشان دادن خطر)، روی سخن را به خواننده میکند و او را به عبرت گرفتن فرامیخواند.
نکته اصلی بیت، نهی از «عرضه کردن برگ خود» است. «برگ» در اینجا کنایه از هرگونه داشته، فضیلت، کمال، یا توشهای است که انسان به آن مینازد. مولانا هشدار میدهد که به نمایش گذاشتن این داشتهها، خود را در معرض حسادت و چشمزخم دیگران قرار دادن است. این کار از غرور و خودپسندی سرچشمه میگیرد که به باور مولانا، از چشم بد دیگران نیز مهلکتر است.
خطاب تند «ای کم ز کاه» برای درهم شکستن همین غرور است. مولانا به انسان یادآوری میکند که در برابر نیروهای معنوی عالم و خطراتی چون چشمزخم، وجود او از پر کاهی نیز ضعیفتر و بیمقدارتر است. بنابراین، به جای خودنمایی که آفتزاست، باید راه تواضع و پنهان داشتن نعمتها را در پیش گرفت تا از گزندها در امان ماند.
- عبرتی گیر
- درس بگیر، پند بیاموز
- اندر
- در، از
- برگ
- توشه، دارایی، فضیلت، کمال
- عرضه مکن
- به نمایش نگذار، آشکار نکن
- کم ز کاه
- کمتر از پرِ کاه، کنایه از موجودی بسیار ضعیف و بیارزش
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.