M1:209 — دشمن طاووس آمد پرّ او / ای بسی شه را بکشته فرّ او

Dieser Vers ist eine brillante Zusammenfassung von Rumis tiefer Einsicht in „farbige Lieben“ (ʿishq-hā-yi rangī) und vergängliche Bindungen. Rumi warnt hier ausdrücklich davor, dass das, was äußerlich eine Quelle der Ehre und des Ruhms zu sein scheint, im Wesentlichen der Nährboden für Verderben und Zerfall sein kann.

Die Feder des Pfaus, der Inbegriff von Schönheit und Pracht, birgt ein Geheimnis: Genau diese blendende Schönheit macht ihn zum Ziel des Jägers. Deshalb heißt es: „Des Pfaus Federkleid ward ihm zum Feind.“ Dies ist eine treffende Metapher für alles in dieser vergänglichen Welt, was unser Herz fesselt und uns anzieht.

Rumi dehnt dieses Prinzip dann auf das Reich von Königtum und Macht aus: „O wie manch König ward durch Pracht erschlagen!“ Farr (Pracht, Glanz) bezeichnet hier nicht nur äußeren Pomp und Majestät, sondern auch das Charisma, die Autorität und die Aura, die einen König von anderen unterscheiden. Doch eben dieser Farr, der ihn auf den Thron setzt, kann den Neid von Rivalen entfachen und ihn in den Untergang führen. Dies ähnelt dem Pfau, dessen Leben durch seine schönen Federn gefährdet wird.

Dieser Vers steht im Kontext der Geschichte des Goldschmieds und der Sklavin – eine Erzählung, die Rumi nutzt, um das Konzept zu erläutern, dass „Lieben, die einer ‚Farbe‘ gelten, keine Liebe sind; sie enden in Schande.“ Der Goldschmied verlässt seine Heimat aus Gier nach Reichtum, und der König beseitigt den Goldschmied aus Verlangen nach der Sklavin. In beiden Fällen führt die Bindung an eine vergängliche Erscheinung – sei es der Reichtum des Goldschmieds oder die Schönheit der Sklavin – zu Schande und Zerstörung. Unmittelbar nach diesem Vers verwendet Rumi die Metaphern des Moschustiers, des Fuchses (wegen seines Pelzes) und des Elefanten (wegen seines Elfenbeins), um zu zeigen, wie die wertvollsten Besitztümer eines Geschöpfes zur Ursache seines Todes werden. Die Schlussfolgerung ist, dass die Bindung an das „Tote“ – also das Vergängliche, wie schön es auch sein mag – niemals zu wahrer, beständiger Liebe führt. Wahre Liebe ist dem „Ewiglebenden“ (Ḥayy al-Lāyamūt) vorbehalten, dem, was farblos und formlos ist und niemals vergeht.

这句诗无疑是鲁米对“为色相而起之爱”（عشق‌های رنگی）与短暂俗世依恋的深刻洞见的精彩总结。鲁米在此明确警示，那些表面上带来荣耀与辉煌的事物，其本质很可能正是毁灭与衰败的温床。

孔雀的羽毛是美丽与炫耀的极致，但其本身也隐藏着一个秘密：正是这炫目的美丽，使它成为猎人利箭的目标。因此，“孔雀之敌，正是其自身的羽翎”。这是一个雄辩的譬喻，象征着这个表象世界中，一切夺走我们心神、吸引我们靠近的事物。

随后，鲁米将此法则延伸至王权与权力的领域：“多少君王，为其自身的荣光所戕。”此处的“荣光”（فرّ, farr）不仅指外在的威严与华丽，更包含了使君王卓尔不群的魅力、权威与气场。然而，正是这股将他送上王座的“荣光”，会激起嫉妒者与对手的贪欲，将他推向覆灭的深渊。这就像孔雀因其美丽的羽毛而身陷险境。历史上，君王与权贵沦为自身辉煌与野心之牺牲品的例子不胜枚举。

这句诗出自金匠与侍女的故事背景。鲁米讲述这个故事，是为了阐明“为色相而起之爱，终非真爱，而是耻辱”的道理。金匠为贪图财富地位而背井离乡，国王则为占有侍女而除掉金匠。在这两个例子中，对“色相”或短暂表象的执着——无论是金匠的财富地位，还是令国王迷恋的侍女的美貌——都导向了耻辱与毁灭。紧随这句诗之后，鲁米便引述了麝香鹿、狐狸和白象的譬喻，以揭示一个生灵最宝贵的资产——从麝香、皮毛到象牙——如何成为招致其杀身之祸的原因。

其结论是，将心寄托于“已死之物”——即那些短暂易逝的东西，无论其多么美丽辉煌——绝不会导向真正的、持久的爱。鲜活的爱，是属于“永生者”（حیّ لایموت）的爱，属于那无色无相、永不朽坏的实存。这句诗是鲁米的警示：切勿陷入“形式”与“色相”的罗网；因为那激起嫉妒与贪婪，并最终吞噬生命之物，正是这外在的“荣光”与“华丽”。

Este verso, sin duda, es una brillante síntesis de la profunda visión de Rumi sobre los «amores de color» (ʿishq-hā-yi rangī) y los apegos transitorios. Aquí, Rumi advierte explícitamente que lo que en apariencia es fuente de honor y gloria puede ser, en esencia, el terreno mismo de la ruina y la decadencia.

La pluma del pavo real, el epítome de la belleza y la ostentación, guarda un secreto: esta misma belleza deslumbrante lo convierte en blanco de la flecha del cazador. Por eso, «el enemigo del pavo real es su propio plumaje». Es una elocuente metáfora de todo aquello que, en este mundo aparente, nos roba el corazón y nos atrae.

Rumi extiende luego este principio al ámbito de la realeza y el poder: «¡oh, a cuántos reyes ha matado su propio esplendor!». El farr (esplendor, gloria) aquí no solo denota la pompa y la majestad exteriores, sino también el carisma, la autoridad y el aura que distinguen a un rey de los demás. Sin embargo, este mismo farr que lo sienta en el trono puede encender la codicia de los rivales y conducirlo a su caída. Esto es análogo al pavo real cuya vida peligra a causa de sus hermosas plumas. La historia está repleta de ejemplos de reyes y poderosos que fueron víctimas de su propia grandeza y ambición.

Este verso aparece en el contexto de la historia del orfebre y la doncella, una narración que Rumi relata para explicar el concepto de que «los amores que buscan un “color” no son amor; al final son una deshonra». En la historia, la belleza del orfebre se convierte en la causa de su muerte a manos del rey, quien desea a la doncella. Inmediatamente después de este verso, Rumi recurre a las metáforas del ciervo almizclero (por su almizcle), el zorro (por su piel) y el elefante (por su marfil), demostrando cómo los bienes más valiosos de una criatura se convierten en la causa de su perdición.

La conclusión es que el apego a lo que está «muerto» —es decir, a lo transitorio y efímero, por muy bello o glorioso que sea— nunca conduce al amor verdadero y no es duradero. El amor verdadero está reservado para el «Eterno Viviente» (Ḥayy al-Lāyamūt), para aquello que no tiene color ni forma (bī-rang o bī-ṣūrat) y que nunca perece. Este verso es la advertencia de Rumi de que no debemos caer en la trampa de la «forma» y el «color», pues lo que provoca la envidia y la codicia, y en consecuencia consume la vida, no es otra cosa que este farr y esplendor externos.

این بیت، چکیده‌ای درخشان از بینش عمیق مولانا در باب عشق‌های «رنگی» و تعلقات زودگذر است. مولانا در اینجا به روشنی هشدار می‌دهد که آنچه در ظاهر مایه‌ی افتخار و شکوه است، چه بسا در باطن بستر هلاکت و زوال باشد.

پرِ طاووس که اوج جمال و جلوه است، خود رازی پنهان در دل دارد: همین زیبایی خیره‌کننده، او را هدف تیر صیادان می‌کند. این است که «دشمن طاووس آمد پرّ او». این یک تمثیل بلیغ است برای هر آنچه در این جهان ظاهری، دل ما را می‌رباید.

مولانا سپس این قانون را به حوزه‌ی پادشاهی و قدرت بسط می‌دهد: «ای بسا شه را بکشته فرّ او». «فرّ» در اینجا نه تنها به معنی شکوه و جلال ظاهری است، بلکه کاریزما، اقتدار و جلوه‌ای را شامل می‌شود که پادشاه را بر دیگران ممتاز می‌کند. اما همین «فرّ» که او را بر تخت قدرت می‌نشاند، می‌تواند طمع حسودان و رقیبان را برانگیزد و او را به ورطه‌ی سقوط بکشاند. تاریخ، سرشار از نمونه‌هایی است که پادشاهان و قدرتمندان، قربانی شکوه و جاه‌طلبی خود شده‌اند.

این بیت در چارچوب داستان زرگر و کنیزک آمده است؛ داستانی که مولانا آن را برای تبیین مفهوم «عشق‌هایی کز پی رنگی بود / عشق نبود عاقبت ننگی بود» روایت می‌کند. زرگر به طمع مال و مقام، و پادشاه به هوای وصال کنیزک، هر دو به دامی می‌افتند که ریشه در تعلق به یک «رنگ» یا جلوه‌ی فانی دارد. مولانا بلافاصله پس از این بیت، به تمثیل آهوی مشک‌دار، روباه صاحب پوستین و فیل صاحب عاج می‌پردازد تا نشان دهد که چگونه ارزشمندترین دارایی‌های یک موجود، مایه‌ی هلاکت او می‌شوند.

نتیجه آنکه دل بستن به آنچه «مرده» است – یعنی فانی و گذراست، حتی اگر زیبا و پرشکوه باشد – هرگز به عشق حقیقی و پایدار نمی‌انجامد. عشق زنده، عشقی است که به «حیّ لایموت» تعلق دارد؛ به آنچه بی‌رنگ و بی‌صورت است و هرگز زوال نمی‌پذیرد. این بیت هشداری است تا در دام «صورت» و «رنگ» گرفتار نیاییم؛ زیرا آنچه مایه‌ی حسد و طمع می‌شود و حیات را به خطر می‌اندازد، همین «فرّ» و «جلال» ظاهری است.