اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٣٦٤
M5:1364 — میل شهوت کر کند دل را و کور / تا نماید خر چو یوسف نار نور
M5:1364
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
این بیت میگوید که شهوترانی افسارگسیخته، قدرت تشخیص و درک انسان را از بین میبرد، به گونهای که زشتترین چیزها را زیبا و خطرناکترین امور را سودمند میبیند.
این بیت در میانهی داستانی تکاندهنده قرار دارد که در آن، بانوی خانه از فرط شهوت، شیفتهی الاغی میشود. مولانا از این داستان برای بیان یک اصل کلی عرفانی و اخلاقی استفاده میکند: نیروی شهوت آنچنان قدرتمند است که میتواند حجابی بر عقل و دل انسان بیفکند.
وقتی این میل بر فرد مسلط میشود، «دل» را از شنیدن حقیقت «کر» و «چشم» بصیرت را از دیدن واقعیت «کور» میکند. در چنین حالتی، زشتترین و پستترین امور (که اینجا «خر» نماد آن است) در نظر انسان به زیبایی و کمال یوسف پیامبر جلوه میکند. به همین ترتیب، امر ویرانگر و سوزاننده (نار یا آتش) همچون نوری حیاتبخش و راهنما به نظر میرسد. این دگرگونی در ادراک، ریشهی بسیاری از خطاهای بشری است که فرد با دست خود، خویشتن را به هلاکت میاندازد، همانطور که آن زن در نهایت به دست همان الاغ که او را زیبا میپنداشت، هلاک شد.
- کر کند
- ناشنوا میسازد، قدرت شنیدن (معنوی) را میگیرد
- نماید
- نشان میدهد، جلوه میدهد
- نار
- آتش
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.