اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٣٨٦
M5:1386 — بر درید از زخم کیر خر جگر / رودهها بسکسته شد از همدگر
M5:1386
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
این بیت لحظهی مرگ دلخراش خاتون را توصیف میکند که در اثر آسیب شدید ناشی از آلت خر، اعضای داخلی بدنش متلاشی شد و جان باخت.
این بیت اوج فاجعهبار داستان زنی است که کورکورانه از شهوترانی کنیز خود با خر تقلید میکند، اما از یک نکتهی کلیدی و حیاتی (کدو) غافل است. مولانا با توصیفی بیپرده و تکاندهنده، نتیجهی این جهل و شهوترانی را به تصویر میکشد. مرگ فجیع زن، صرفاً یک حادثهی جسمانی نیست، بلکه تمثیلی است از هلاکت روح در اثر پیروی از «نفس بهیمی» (نفس حیوانی) بدون معرفت و کنترل.
در نگاه عرفانی مولانا، «خر» نماد نفس سرکش و شهوات مهارنشده است. تسلیم شدن به این نفس بدون «علم» و «معرفت» (که در داستان، کدو نماد آن است)، به جای لذت، به نابودی کامل میانجامد. این بیت با خشونت کلامی خود، به خواننده هشدار میدهد که تقلید ظاهری در امور معنوی و پیروی از هوای نفس بدون راهنمایی یک پیر آگاه، عاقبتی جز تباهی و «مرگ بد با صد فضیحت» نخواهد داشت.
- بر درید
- پاره کرد، دریده شد
- زخم
- در اینجا به معنی ضربه، آسیب شدید
- بسکسته شد
- گسسته شد، پاره پاره شد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.