اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٤٢٧
M5:1427 — جمله جستی باز ماندی از همه / صید گرگانند این ابله رمه
M5:1427
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
کسی که با حرص و شتاب به دنبال همه چیز میرود و به ظاهر قناعت میکند، در نهایت از اصل مطلب و حقیقت باز میماند و قربانی جهل خود میشود.
این بیت در ادامهٔ داستان کنیزک و خاتون، نتیجهٔ نگاه سطحی و عمل شتابزده را بیان میکند. خاتون فقط ظاهر عمل کنیزک با خر را دید (شهوترانی) اما به «کدو» که وسیلهٔ حفظ جان و کنترل بود، توجه نکرد. مولانا این داستان را به یک اصل کلی عرفانی و اخلاقی پیوند میزند: بسیاری از افراد در راه معنویت، فقط به ظواهر و پوستهها (مانند لباس پشمینهٔ صوفیان یا ادعاهای گزاف) توجه میکنند و از حقیقت و باطن کار بیخبر میمانند.
مصراع اول، «جمله جستی باز ماندی از همه»، به این تناقض اشاره دارد که حرص برای به دست آوردن «همه چیز»، به از دست دادن «همه چیز» منجر میشود. این فرد، مانند آن خاتون، به خیال رسیدن به لذت کامل، جان خود را از دست داد. مصراع دوم، «صید گرگانند این ابله رمه»، این افراد را به گلهای نادان تشبیه میکند که به دلیل همین سطحینگری و پیروی کورکورانه از امیال، به آسانی شکار گرگهای راهزن (شیاطین، نفس اماره، یا مدعیان دروغین) میشوند. پیام اصلی این است که درک ناقص و اکتفا به ظاهر، خطری مهلک است و انسان را از حقیقت دور و آسیبپذیر میکند.
- جمله
- همه، تمام، کلیت یک چیز
- جستی
- از مصدر «جستن»؛ جستجو کردی، طلب کردی
- باز ماندی
- محروم شدی، عقب ماندی، جا ماندی
- رمه
- گله، گروهی از حیوانات (معمولاً گوسفند)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.