اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٤٢٦
M5:1426 — آخر از استاد باقی را بپرس / یا حریصان جمله کورانند و خرس
M5:1426
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
اگر میخواهی راهی را کامل بیاموزی، باید تمام آن را از استادت بپرسی، وگرنه حرص و عجله، تو را نسبت به جزئیات مهم و خطرات مسیر، کور و کر میکند.
این بیت نتیجهگیری مولانا از داستان «خاتون و خر» است. خاتون فقط ظاهر عمل کنیزک را دید و از روی حرص و شهوت، بدون پرسوجو و فهم کامل، از او تقلید کرد. او «کدو» را که بخش پنهان و حیاتی ماجرا بود، ندید و هلاک شد. مولانا این داستان را به مثابهٔ تمثیلی برای شاگردان طریقت به کار میبرد.
بسیاری از سالکان تازهکار، تنها ظاهر اعمال و کرامات یک استاد معنوی را میبینند (مانند ذکر گفتن، ریاضت کشیدن یا خوارق عادت) و با شتابزدگی و حرص، سعی در تقلید کورکورانه دارند. آنها از «باقی» درس، یعنی از حکمت پنهان، شرایط، خطرات و جزئیات دقیقی که آن عمل را ایمن و مؤثر میسازد، غافلاند. این بیت یک هشدار جدی است: یا باید با فروتنی تمام مسیر را از راهنما و استاد بپرسی، یا باید بدانی که حرص و طمع، چشم و گوش بصیرتت را میبندد و تو را مانند حیوانات («خرس» در اینجا نماد حیوانیت بیفکر و غریزی است) به ورطهٔ هلاکت میکشاند. این تقلید ناقص، نه تنها به معرفت نمیانجامد، بلکه خطرناک و نابودکننده است.
- باقی
- بقیه، باقیمانده، بخش دیگر
- حریصان
- افراد طمعکار و آزمند
- خرس
- در اینجا به معنای کر، ناشنوا یا کسی که نمیفهمد و بیادراک است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.