اقرأ› دفتر ٦› قصة بلال وهو يقول "أحد أحد" في حر الحجاز من محبة المصطفى عليه السلام في تلك الأوقات الصباحية، حيث كان سيده يضربه بغصن شائك من تعصب يهودي تحت شمس الحجاز، وكانت الدماء تتفجر من جسد بلال، فكانت "أحد أحد" تخرج منه بغير قصد، كما يخرج الأنين من المتألمين الآخرين بغير قصد، لأنه كان ممتلئاً بألم العشق، ولم يكن هناك مجال للاهتمام بدفع ألم الشوك، كَسحرة فرعون وجرجيس وغيرهم ممن لا يُحصى ولا يُعد› بيت ٩١٤
M6:914 — چون قراری نیست گردون را ازو / ای دل اختروار آرامی مجو
M6:914
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
ای دل، از آنجا که تمام عالم هستی، از جمله آسمانها و ستارگان، پیوسته به خواست خداوند در حرکت و بیقراریاند، تو نیز در این جهان به دنبال آرامش و سکون مطلق نباش و خود را به این جریان بسپار.
مولانا در این بیت، پس از تشبیه عاشقان به سنگ آسیاب که بیوقفه در حال چرخش و ناله است، این تصویر را به کل کیهان تعمیم میدهد. او به دل و جانِ سالک خطاب میکند و میگوید: به آسمان نگاه کن. این گنبد گردون که نماد عظمت و پایداری به نظر میرسد، خود به فرمان «او» (خداوند) لحظهای قرار ندارد و در چرخشی ابدی است. ستارگان نیز در این آسمان بیوقفه در حرکتاند.
نکتهٔ اصلی این است: اگر عظیمترین اجزای عالم هستی چنین بیقرار و تسلیم یک نیروی برتر هستند، تو ای دل کوچک چگونه انتظار داری به سکون و آرامش ثابت دست یابی؟ مولانا به ما یادآوری میکند که بیقراری و تحول، ذات و قانون این عالم است. تلاش برای یافتن آرامش ثابت و چنگ زدن به شاخههای این جهان (بیت بعدی: گر زنی در شاخ دستی کی هلد)، تلاشی بیهوده است. عشق حقیقی به خداوند، پذیرش همین سیلان و بیقراری است؛ همانطور که عاشقان «در سیل تند افتادهاند» و دل به قضای عشق سپردهاند. بنابراین، این بیت دعوتی است به هماهنگی با ضربآهنگ کائنات و دست کشیدن از جستجوی امنیتی خیالی در دنیایی که ذاتاً در حال حرکت و دگرگونی است.
- گردون
- آسمان، فلک، سپهر
- ازو
- مخفف «از او»، به واسطهٔ او، به فرمان او (خداوند)
- اختروار
- مانند اختر، همچون ستاره
- مجو
- جستجو نکن، طلب نکن (فعل نهی از مصدر جستن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.