Read› Daftar 1› Regarding this hadith: 'Indeed, your Lord has breaths of mercy in the days of your life, so expose yourselves to them.'› beyt 1995
M1:1995 — زان دمی کادم از آن مدهوش گشت / هوش اهل آسمان بیهوش گشت
M1:1995
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
این بیت به قدرت و عظمت «نَفَس الهی» اشاره دارد که در آدم دمیده شد؛ این دم به قدری نیرومند بود که نه تنها آدم را مدهوش کرد، بلکه فرشتگان و اهل آسمان را نیز از خود بیخود ساخت.
مولانا در این بخش از مثنوی دربارهٔ «نفحات» یا نسیمهای رحمت الهی سخن میگوید که در حدیث به آن اشاره شده است. او این نفحات را به «دَم» یا نَفَس معنوی تشبیه میکند که میتواند انسان را از خود فانی کرده و به حق متصل سازد. در ابیات قبل، این «دم» همان بانگ اذان بلال است که پیامبر (ص) را به وجد میآورد و از خود بیخود میکند.
این بیت، برای نشان دادن قدرت بینهایت این «دم الهی»، به ریشهایترین تجلی آن در تاریخ آفرینش بازمیگردد: لحظهای که خداوند از روح خود در کالبد گِلی آدم دمید (اشاره به آیهٔ «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»). مولانا میگوید آن نَفَس چنان تأثیر شگرفی داشت که نه فقط آدم را «مدهوش» و سرمست از حضور الهی کرد، بلکه «هوش اهل آسمان»، یعنی فرشتگان، نیز در برابر عظمت آن تاب نیاورد و «بیهوش» گشت. این بیهوشی نماد حیرت، شیفتگی و درک عظمت تجلی روح الهی در انسان است.
به این ترتیب، مولانا میان تجربهٔ عرفانی پیامبر در شنیدن اذان بلال و واقعهٔ ازلی آفرینش آدم پیوندی برقرار میکند. همان نیرویی که در آغاز، آفرینش را به وجد آورد، در قالب «نفحات» و جلوههای معنوی، همواره در جهان جاری است و جانهای آماده مانند جان پیامبر را به همان سرمستی و بیخودی ازلی بازمیگرداند.
- دم
- در اینجا به معنای نَفَس الهی و اشاره به روح خداوند است که در آدم دمیده شد.
- مدهوش
- از خود بیخود، سرمست، کسی که هوش و حواس خود را از دست داده.
- اهل آسمان
- ساکنان آسمان، فرشتگان، کرّوبیان.
- بیهوش گشت
- هوشیاری خود را از دست داد، از خود بیخود شد.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.