قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۲۰۱۱
M1:2011 — آن نمک کز وی محمد املحست / زان حدیث با نمک او افصحست
M1:2011
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
جذابیت معنوی و روحانی پیامبر اسلام (ص) که از «نمک» حقیقت الهی سرچشمه میگیرد، دلیل اصلی فصاحت و دلنشینی بیمانند سخنان اوست.
مولانا در ابیات قبل، انسانهای پاک و اولیای الهی را به «نمک» تشبیه میکند که در هر چیزی وارد شوند، آن را از فساد و تباهی حفظ کرده و پاک میسازند. این بیت، این مفهوم را به سرچشمهٔ اصلی آن، یعنی وجود پیامبر اسلام (ص)، پیوند میزند.
«نمک» در اینجا استعارهای از حقیقت الهی، لطف خداوندی، و آن جوهر معنوی است که به هستی معنا و طعم میبخشد. مولانا میگوید حضرت محمد (ص) از این نمک الهی بهرهمند است و به همین دلیل «املح» (نمکینترین و ملیحترین) است. این ملاحت و جذابیت، ظاهری نیست، بلکه یک کشش روحانی عمیق است که جانها را به سوی خود میخواند.
در مصرع دوم، این ویژگی درونی به تجلی بیرونی آن، یعنی کلام پیامبر، گره میخورد. از آنجا که او چنین جوهر نمکینی دارد، سخنانش (احادیث) نیز «بانمک» و «افصح» (فصیحترین و روشنترین) است. فصاحت پیامبر صرفاً یک مهارت زبانی نیست، بلکه بازتابی از صفای باطن و اتصال او به منبع حقیقت است. کلام او چون از جان برمیآید، بر دل مینشیند و همچون نمک، روح شنونده را از تباهی حفظ کرده و به آن طعمی ماندگار میبخشد.
- املح
- نمکینتر، ملیحتر، جذابتر (از واژه عربی ملح به معنی نمک)
- افصح
- فصیحتر، شیواتر، روشنگفتارتر
- حدیث با نمک
- سخن دلنشین، گفتار جذاب و پرمغز
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.