M1:469 — ساخت طوماری به نام هر یکی / نقش هر طومار‌ْ دیگر مَسلکی

این بیت، نقطهٔ اوج نقشهٔ ویرانگر وزیر یهودی است که خود را در میان مسیحیان، عارفی بزرگ جا زده است. او پس از جلب اعتماد کامل جامعهٔ مسیحی و دوازده امیر آن، وانمود می‌کند که از سوی حضرت عیسی مأمور به انزوا شده و جانشینانی برای هدایت مردم تعیین کرده است.

حیلهٔ او در اینجاست که به هر یک از این امیران، مخفیانه و جداگانه، طوماری می‌دهد که ظاهراً حاوی «احکام انجیل» و راه حقیقی سلوک است. اما همانطور که این بیت و ابیات بعدی شرح می‌دهند، محتوای این طومارها کاملاً با یکدیگر در تضاد است. در یکی، راه نجات را «ریاضت و گرسنگی» معرفی می‌کند و در دیگری آن را نفی کرده و «بخشندگی» را شرط رهایی می‌داند. در طوماری دیگر، هر دو را شرک می‌خواند و راه درست را صرفاً «توکل و تسلیم» معرفی می‌کند.

مولانا با این تصویر، نشان می‌دهد که چگونه تفرقه و اختلاف در مبانی فکری و عقیدتی، می‌تواند ریشهٔ یک جامعه را بخشکاند. این «طومارها» نماد تفسیرهای متضاد و انحرافی از دین واحد هستند که به جای وحدت، به جنگ و کینه میان پیروان می‌انجامند. وزیر با این کار، بذری از نفاق می‌کارد که پس از مرگش، جامعهٔ مسیحی را از درون متلاشی خواهد کرد.